Logo CIOP CIOPMapa serwisu English version
CIOPWsteczPoziom wy瞠jCIOP
.. | Czynniki chemiczne i py造 - materia造 informacyjne | Artyku造 | Artyku造 - zagro瞠nia chemiczne | Artyku造 - zagro瞠nia py這we | Artyku造 - wentylacja i klimatyzacja | Nowo軼i wydawnicze | Bibliografia (CIOP) | Kontakt | Us逝gi | Interesuj帷e odno郾iki


Czynniki chemiczne i py這we - Przyk豉dowe artyku造


    Pe軟a lista artyku堯w w "Bezpiecze雟twie Pracy - Nauka i Praktyka" nt. czynnik闚 chemicznych i py堯w
         Strony tematyczne:
                 Czynniki chemiczne
                 Py造 w 鈔odowisku pracy
                 Wentylacja i klimatyzacja pomieszcze pracy


Pe軟a lista artyku堯w w "Bezpiecze雟twie Pracy - Nauka i Praktyka" dotycz帷ych czynnik闚 chemicznych i py堯w w 鈔odowisku pracy


Ocena nara瞠nia na czynniki biologiczne i chemiczne w ma造ch zak豉dach gastronomicznych
Joanna Kowalska, Lidia Zap鏎

W artykule om闚iono czynniki biologiczne i chemiczne wyst瘼uj帷e w zak豉dach gastronomicznych. Przedstawiono r闚nie wyniki oceny nara瞠nia zawodowego na stanowiskach pracy uzyskane w ramach prowadzonego w CIOP-PIB zadania z zakresu s逝瘺 pa雟twowych.

Powa積e awarie w transporcie drogowym niebezpiecznych chemikali闚 (2) - ocena skutk闚
Jerzy S. Michalik, Agnieszka Gajek, Leszek S這mka

W artykule przedstawiono przyk豉dowe prognozy skutk闚 awarii w transporcie drogowym, wykonane przy zastosowaniu symulacji komputerowej, kt鏎e dotyczy造 wypadk闚 drogowych z udzia貫m cystern przewo膨cych chlor i amoniak. W symulacji wyznaczono strefy skutk闚 toksycznych ska瞠 powsta造ch w wyniku wycieku tych gaz闚 z cysterny w terenie otwartym, o lu幡ej oraz o zwartej zabudowie, w warunkach zimowych i letnich. Przedstawiono tak瞠 prognozy skutk闚 atak闚 terrorystycznych – detonacji cystern z kwasem azotowym lub z benzyn w terenie o zwartej zabudowie. Om闚ione, por闚nane i ocenione zosta造 skutki awarii transportowych, powoduj帷ych uwolnienie z cystern samochodowych benzyny, chloru oraz amoniaku w zale積o軼i od warunk闚 terenowych i atmosferycznych.

Rozporz康zenie CLP – zharmonizowana klasyfikacja oraz oznakowanie chemikali闚
Katarzyna Miranowicz-Dzier瘸wska

W artykule przedstawiono za這瞠nia rozporz康zenia CLP, r騜nice mi璠zy nowym systemem a dotychczas obowi您uj帷ymi przepisami opartymi na dyrektywach 67/548/EWG i 1999/45/WE Parlamentu Europejskiego i Rady. Om闚iono tak瞠 terminy wchodzenia w 篡cie postanowie rozporz康zenia CLP oraz dzia豉nia, kt鏎e nale篡 podj望 w przypadku, gdy dotychczasowe oznakowanie i opakowanie substancji b康 mieszanin jest niezgodne z jego wymogami.

Czynniki chemiczne w zak豉dach fryzjerskich - zagro瞠nia i profilaktyka
Ma貪orzata Szewczy雟ka, El瘺ieta Dobrzy雟ka, Ma貪orzata Po郾iak, Anna Je瞠wska

W artykule om闚iono czynniki chemiczne wyst瘼uj帷e w zak豉dach fryzjersko-kosmetycznych. Przedstawiono szkodliwe substancje chemiczne, z kt鏎ymi fryzjerzy maj kontakt podczas swoich codziennych czynno軼i zawodowych oraz stosowane podczas dezynfekcji narz璠zi. Om闚iono wyniki oceny nara瞠nia zawodowego na stanowiskach fryzjera uzyskane w ramach prowadzonego w CIOP-PIB zadania z zakresu s逝瘺 pa雟twowych.

Zagro瞠nia czynnikami chemicznymi na niekt鏎ych stanowiskach pracy przemys逝 obuwniczego
Zbigniew Makles, Wojciech Doma雟ki

Substancje chemiczne s jednym z wielu zagro瞠 wyst瘼uj帷ych na stanowisku pracy w przemy郵e obuwniczym. 毒鏚貫m emisji zwi您k闚 chemicznych do powietrza s kleje stosowane do 陰czenia element闚 obuwia oraz preparaty do wytwarzania spod闚 metod wulkanizacji, wtrysku i formowania. W artykule om闚iono zagro瞠nia na niekt鏎ych stanowiskach pracy oraz metody ich wyeliminowania lub ograniczenia.

Zagro瞠nia chemiczne i py這we
Ma貪orzata Po郾iak

Substancje chemiczne i py造 to szkodliwe czynniki 鈔odowiska pracy wyst瘼uj帷e w zasadzie we wszystkich bran瘸ch krajowej gospodarki. Mog one stanowi zagro瞠nie dla zdrowia i 篡cia pracownik闚, a tak瞠 dla 鈔odowiska naturalnego. Badania dotycz帷e tych zagro瞠 w 鈔odowisku pracy s prowadzone przez Zak豉d Zagro瞠 Chemicznych i Py這wych CIOP-PIB. Prowadzone s prace nad ocen 陰cznego dzia豉nia toksycznego w warunkach in vitro substancji chemicznych i py堯w, w tym r闚nie py堯w o wymiarach nanometrycznych, pomiarem i ocen nara瞠nia zawodowego na nanomateria造 oraz nanocz御tki emitowane w procesach technologicznych, ocen nara瞠nia na czynniki mikrobiologiczne, analiz toksycznych ksenobiotyk闚 (dioksyn, furan闚, wielopier軼ieniowych w璕lowodor闚 aromatycznych), nowymi tworzywami sztucznymi o zmniejszonej palno軼i oraz 鈔odkami ochrony sk鏎y.

Wynikiem dzia豉lno軼i naukowo-badawczej Zak豉du w ostatnim dziesi璚ioleciu by這 m.in. opracowanie ponad 100 polskich norm z zakresu ochrony czysto軼i powietrza dotycz帷ych metod oznaczania substancji chemicznych i py堯w w 鈔odowisku pracy. Wykonywanie ekspertyz w zakresie oceny nara瞠nia na szkodliwe czynniki chemiczne, biologiczne i py造 w 鈔odowisku pracy oraz w 鈔odowisku pozazawodowym, a tak瞠 oceny stanu instalacji klimatyzacyjnych i wentylacyjnych s r闚nie istotnymi kierunkami dzia豉 Zak豉du.

Zak豉dy niesevesowskie: struktura bran穎wa, rodzaje zak豉d闚, niebezpieczne substancje chemiczne oraz stan zarz康zania ryzykiem powa積ych awarii przemys這wych
Agnieszka Gajek, Jerzy S. Michalik, Pawe Janik, Dariusz Dziwulski, S豉womir Zaj帷, Andrzej Adamczyk, S豉womir Sakrajda, Wies豉w Rybacki

Na podstawie analiz baz danych KG PSP okre郵ono struktur grup rodzajowych zak豉d闚 niesevesowskich oraz ich profil bran穎wy. Spo鈔鏚 1205 zak豉d闚 najwi瘯sz grup stanowi zak豉dy przemys這we - 796, a nast瘼nie obiekty magazynowe (273) oraz komunalne - 92. Najliczniejsze s zak豉dy przemys逝 spo篡wczego - 450, a w tym 155 zak豉d闚 przemys逝 mleczarskiego, 107 owocowo-warzywnego oraz 81 mi瘰nego. Najwi瘯sz grup obiekt闚 magazynowych (273) stanowi magazyny paliw p造nnych w璕lowodorowych.

Okre郵ono ilo軼i i cz瘰totliwo嗆 wyst瘼owania niebezpiecznych substancji chemicznych, wraz z danymi dotycz帷ymi ich klasyfikacji. Liczba przypadk闚 wyst瘼owania substancji niebezpiecznych w zak豉dach niesevesowskich wynios豉 ponad 3000, najcz窷ciej wyst瘼owa造: amoniak - 487 razy oraz kwasy nieorganiczne - 452 przypadki.

Przedstawiono wst瘼ne wnioski z kontroli 50 zak豉d闚 niesevesowskich, wykonanych przez PIP, dotycz帷ych przestrzegania przepis闚 BHP oraz stanu zarz康zania bezpiecze雟twem w kontek軼ie zapobiegania powa積ym awariom oraz ograniczania ich skutk闚.

Znaczniki gazowe w ocenie emisji zanieczyszcze przenoszonych powietrzem
Tomasz Jankowski

W artykule przedstawiono za這瞠nia metody oceny emisji substancji przenoszonych powietrzem z maszyn zgodnie z zaleceniami PN-EN 1093-2. W normie tej okre郵ono sposoby post瘼owania podczas wyznaczania wielko軼i emisji zanieczyszcze z maszyny, w okre郵onych warunkach pracy maszyny, z zastosowaniem metody znacznik闚 gazowych. Zasad metody pomiar闚 jest generowanie znacznika gazowego ze znanym i sta造m strumieniem, symuluj帷ym aerodynamiczne zachowanie si rzeczywistego zanieczyszczenia, a nast瘼nie na prowadzeniu pomiar闚 st篹enia znacznika gazowego i rzeczywistego zanieczyszczenia w otoczeniu 廝鏚豉 emisji.

Rozporz康zenie REACH - wymagania dotycz帷e karty charakterystyki substancji chemicznej
Ewa Gaw璠a, Halina Puchalska

W artykule przedstawiono informacje i komentarze do postanowie rozporz康zenia REACH dotycz帷e kart charakterystyk substancji i preparat闚 chemicznych, jak r闚nie aktualne wymagania odno郾ie do SDS (Safety Data Sheets) - uk豉du oraz zakresu informacji zawartych w poszczeg鏊nych punktach karty. Om闚iono tak瞠 zmiany jakie zasz造 w por闚naniu do wymaga obowi您uj帷ych przed wej軼iem w 篡cie tego rozporz康zenia.

Instalacje wentylacyjne i klimatyzacyjne - metody czyszczenia i dezynfekcji (2)
Anna Charkowska, Anna Bogdan

W artykule om闚iono sposoby czyszczenia i dezynfekcji przewod闚 wentylacyjnych i klimatyzacyjnych. Przedstawiono tak瞠 przyk豉dowe urz康zenia czyszcz帷e oraz wskazano wady i zalety dezynfekcji za pomoc biocyd闚 i lamp UV-C.

Rozporz康zenie REACH - sporz康zanie raportu bezpiecze雟twa chemicznego
Katarzyna Miranowicz-Dzier瘸wska

W artykule om闚iono raport bezpiecze雟twa chemicznego zawieraj帷y wyniki przeprowadzonej oceny bezpiecze雟twa chemicznego, kt鏎y jest cz窷ci dokumentacji rejestracyjnej sk豉danej do Europejskiej Agencji Chemikali闚. Obowi您ek sporz康zania raportu bezpiecze雟twa chemicznego wynika z rozporz康zenia Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. nr 1907/2006 w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwole i stosowanych ogranicze w zakresie chemikali闚 (REACH), utworzenia Europejskiej Agencji Chemikali闚, zmieniaj帷e dyrektyw 1999/45/WE oraz uchylaj帷e rozporz康zenie Rady (EWG) nr 793/93 i rozporz康zenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak r闚nie dyrektyw Rady 76/769/EWG i dyrektywy Komisji 91/155/EWG, 93/67/EWG, 93/105/WE i 2000/21/WE. Rozporz康zenie to wesz這 w 篡cie 1 czerwca 2007 r.

Neurologiczne skutki zawodowej ekspozycji na o堯w
Pawe Ga, Marta Waliszewska, Marcin Zawadzki, Rafa Por瑿a, Ryszard Andrzejak

Nara瞠nie na o堯w stanowi w naszym kraju nadal istotny problem zdrowotny. W pracy zosta造 przedstawione aktualne pogl康y dotycz帷e mechanizm闚 i skutk闚 toksycznego wp造wu o這wiu na uk豉d nerwowy. Om闚ione zosta造 w szczeg鏊no軼i wp造w o這wiu na centralny i obwodowy uk豉d nerwowy, znaczenie o這wiu w powstawaniu nieprawid這wo軼i w rozwoju uk豉du nerwowego p這du, neuropsychologiczne skutki dzia豉nia o這wiu na dzieci oraz mikromechanizmy zmian w uk豉dzie nerwowym w wyniku przewlek貫j ekspozycji na o堯w. Opisywane skutki ekspozycji na o堯w powinny sk豉nia do dalszej redukcji zawodowego i 鈔odowiskowego nara瞠nia na ten metal, a istniej帷e rozbie- no軼i do kontynuowania bada w tej dziedzinie.

Instalacje wentylacyjne i klimatyzacyjne - kontrola stanu higienicznego (1)
Anna Bogdan, Anna Charkowska

W artykule om闚iono wp造w zanieczyszczenia przewod闚 wentylacyjnych i klimatyzacyjnych na jako嗆 鈔odowiska w pomieszczeniach biurowych i na zdrowie pracownik闚. Przedstawiono r闚nie obecny stan prawny dotycz帷y kontroli czysto軼i przewod闚 w Polsce i pozosta造ch krajach.

Gospodarka odpadami chemicznymi w mikro-, ma造ch i 鈔ednich przedsi瑿iorstwach
Zbigniew Makles, Wojciech Doma雟ki

W artykule przedstawiono og鏊ne informacje o M同 i MP prowadz帷ych dzia豉lno嗆 us逝gowo- produkcyjn z wykorzystaniem substancji chemicznych oraz towarzysz帷ej jej generacji niebezpiecznych odpad闚. Om闚iono wymagania w zakresie prowadzenia gospodarki odpadami chemicznymi oraz funkcjonowania systemu zbierania i gromadzenia odpad闚, a tak瞠 funkcjonowania przyk豉dowego systemu gospodarki odpadami niebezpiecznymi. Podano r闚nie akty prawne obowi您uj帷e w Polsce, dotycz帷e omawianego zagadnienia.

Wdra瘸nie postanowie rozporz康zenia REACH
Jerzy S. Michalik

W artykule przedstawiono informacje i komentarze o wybranych, najbardziej istotnych postanowieniach rozporz康zenia REACH. Przedstawiono harmonogram wdra瘸nia g堯wnych postanowie REACH. Om闚iono wa積e na obecnym etapie wdra瘸nia rozporz康zenia procedury i wymagania, dotycz帷e nowego formatu kart charakterystyki substancji oraz rejestracji wst瘼nej. Przedstawiono i skomentowano wymagania rozporz康zenia REACH odnosz帷e si do rejestracji wst瘼nej oraz procedury jej realizacji.

Suplementy diety - korzy軼i i dzia豉nia niepo膨dane
Marzena Mieszkowska, Ewa Michota-Katulska

Suplementy diety s to skoncentrowane 廝鏚豉 witamin, minera堯w lub innych substancji, wytworzone i wprowadzone do obrotu w formie umo磧iwiaj帷ej dawkowanie (w kapsu趾ach, tabletkach, proszku lub p造nie). W artykule zosta造 om闚ione zar闚no korzy軼i przyjmowania, jak i zagro瞠nia wynikaj帷e z nieprawid這wego stosowania preparat闚 uzupe軟iaj帷ych diet. W szczeg鏊no軼i zosta豉 zwr鏂ona uwaga na towarzysz帷e ewentualne dzia豉nia niepo膨dane, takie jak: przedawkowania tych preparat闚, stosowanie w niewystarczaj帷ych ilo軼iach, interakcje z lekami, wp造w na wyniki bada diagnostycznych oraz przeciwwskazania przy niekt鏎ych chorobach.

Zagro瞠nia chemiczne i py這we w procesach produkcji wyrob闚 metalowych
Ewa Gaw璠a

W artykule przedstawiono zagadnienia dotycz帷e szkodliwych czynnik闚 chemicznych oraz py堯w wyst瘼uj帷ych na stanowiskach produkcji wyrob闚 metalowych. Opisano procesy produkcyjne i materia造 stosowane do produkcji. Wskazano czynniki chemiczne, kt鏎e powinny by przedmiotem pomiar闚 oraz oceny nara瞠nia zawodowego w poszczeg鏊nych grupach proces闚.

Odory w 鈔odowisku pracy rolnika-hodowcy. 毒鏚豉, zagro瞠nia, usuwanie
Zbigniew Makles, Wojciech Doma雟ki

字odowisko pracy rolnika-hodowcy, nie jest wolne od zagro瞠 powodowanych obecno軼i wielu czynnik闚 natury chemicznej, biologicznej, fizycznej. Wyj徠kowo niebezpieczne s substancje chemiczne emitowane do powietrza pomieszcze inwentarskich z materia逝 biologicznego : obornika, gnoj闚ki i gnojowicy, charakteryzuj帷e si nieprzyjemnym zapachem. W artykule wymieniono 廝鏚豉 powstawania i emisji substancji z這wonnych, zagro瞠nia jakie stwarzaj dla cz這wieka oraz sposoby ich usuwania z powietrza.

奸ady pestycyd闚 - niebezpieczne dla cz這wieka i 鈔odowiska
Zbigniew Makles, Wojciech Doma雟ki

Chemiczne 鈔odki ochrony ro郵in maj olbrzymie znaczenie w powi瘯szaniu efektywno軼i i jako軼i produkcji rolnej. Jednak nieracjonalne ich stosowanie wywiera negatywny wp造w na 鈔odowisko i cz這wieka, jest przyczyn wielu chor鏏 oraz zatru pracownik闚 rolnych i konsument闚 produkt闚 spo篡wczych. Prowadzona w UE strategia zr闚nowa穎nego stosowania pestycyd闚 ma doprowadzi do eliminacji zagro瞠 jakie zwi您ane s z ich stosowaniem. W artykule om闚iono uregulowania prawne, kierunki dzia豉 zapobiegawczych i ochronnych w zakresie zdrowia cz這wieka, kryteria klasyfikacji pestycyd闚 oraz problemy kontroli analitycznej 郵adowych pozosta這軼i pestycyd闚 w 篡wno軼i na podstawie norm i procedur badawczych. Wskazano kierunki ograniczania zu篡cia pestycyd闚.

Niebezpieczne substancje chemiczne emitowane z farb drukowych
Joanna Kowalska, Ivan Makhniashvili, Ma貪orzata Po郾iak

"Farby drukowe - wielosk豉dnikowe mieszaniny substancji chemicznych o r騜nych w豉軼iwo軼iach fizykochemicznych i toksycznych, mog stanowi zagro瞠nia dla zdrowia pracownik闚, zar闚no na etapie ich produkcji, jak r闚nie w procesie drukowania.
W artykule przedstawiono substancje chemiczne mog帷e wyst瘼owa w powietrzu na stanowiskach pracy w zak豉dach poligraficznych. Wskazano, 瞠 g堯wnym 廝鏚貫m emisji substancji chemicznych szkodliwych dla zdrowia pracownik闚 s rozpuszczalniki zawarte w spoiwach oraz rozcie鎍zalniki farb drukowych. "

Smog w 鈔odowisku miejskim
Ivan Makhniashvili, Zbigniew Makles

W artykule przedstawiono informacje o negatywnych oddzia造waniach przemys逝 i transportu na sk豉d powietrza atmosferycznego w miastach oraz o przemianach fizycznych i chemicznych emitowanych zanieczyszcze tworz帷ych swoisty stan powietrza zwany smogiem. Przedstawiono tak瞠 kierunki dzia豉 zmierzaj帷ych do zminimalizowania lub wyeliminowania proces闚 towarzysz帷ych tworzeniu si smogu w powietrzu miejskim.

Nara瞠nie na metale i ich zwi您ki w procesach produkcji szk豉
Dorota Kondej

W artykule przedstawiono zagadnienia dotycz帷e wyst瘼owania metali i zwi您k闚 metali w procesach produkcji wyrob闚 szklanych. Przybli穎no histori wytwarzania szk豉. Opisano etapy procesu produkcyjnego, klasyfikacj szk豉 opart na sk豉dzie chemicznym oraz rodzaje produkt闚 wytwarzanych przez przemys szklarski. Om闚iono surowce zawieraj帷e metale i zwi您ki metali dodawane w procesie produkcyjnym w celu poprawienia w豉軼iwo軼i u篡tkowych wyrob闚 szklanych, ale mog帷ych stanowi te istotne zagro瞠nie dla zdrowia pracownik闚 zatrudnionych przy produkcji wyrob闚 ze szk豉.

REACH - projekt rozporz康zenia Parlamentu Europejskiego oraz Rady w sprawie rejestracji, oceny, dopuszczania i ograniczania chemikali闚. Przyczyny i przes豉nki
Jerzy S. Michalik

Przedstawiono przyczyny i przes豉nki uzasadniaj帷e potrzeb zastosowania nowych zasad post瘼owania w odniesieniu do niebezpiecznych substancji chemicznych w Unii Europejskiej: du瞠 nara瞠nie pracownik闚 na dzia豉nie substancji chemicznych, nieskuteczno嗆 obecnego prawodawstwa Wsp鏊notowego dotycz帷ego substancji chemicznych w zakresie zapewnienia bezpiecze雟twa i zdrowia pracownik闚, konsument闚 oraz 鈔odowiska naturalnego.

Zagro瞠nia organicznymi zwi您kami metali w procesach produkcji i przetwarzania polichlorku winylu
Jolanta Surgiewicz

W artykule przedstawiono zagadnienia zwi您ane ze stosowaniem organicznych zwi您k闚 metali przy produkcji i przetwarzaniu polichlorku winylu (PVC). Przedstawiono grupy i rodzaje organicznych zwi您k闚 metali, aktualnie stosowanych jako stabilizatory PVC, do produkcji okre郵onych produkt闚 u篡tkowych. Wyniki wst瘼nych pomiar闚 st篹e zwi您k闚 cynoorganicznych, stosowanych jako stabilizatory, w kilku wybranych procesach przemys這wych wskazuj na obecno嗆 tych zwi您k闚 w 鈔odowisku pracy.

Ocena szkodliwo軼i farb
Krzysztof M. Benczek, Stanis豉w Gorzkowski

W artykule przedstawiono zagadnienia dotycz帷e emisji szkodliwych substancji chemicznych przy stosowaniu farb ekologicznych. Om闚iono podstawowe rodzaje farb ekologicznych, og鏊nie uznawanych za bezpieczne i rodzaje substancji emitowanych na poszczeg鏊nych etapach ich stosowania. Podano tak瞠 spos鏏 okre郵ania szkodliwo軼i r騜nych rodzaj闚 farb.

Zagro瞠nia chemiczne w przemy郵e farmaceutycznym
Magdalena Galwas

Pracownicy przemys逝 farmaceutycznego mog by nara瞠ni na wiele niebezpiecznych substancji chemicznych. W artykule om闚iono g堯wne zagro瞠nia zwi您ane z dermalnym i inhalacyjnym nara瞠niem na substancje farmakologicznie czynne. Przedstawiono substancje z grupy przeciwnowotworowych cytostatyk闚, hormon闚 sterydowych oraz antybiotyk闚 zaklasyfikowanych do niebezpiecznych farmaceutyk闚. Przedstawiono tak瞠 zasady kontroli nara瞠nia zawodowego na niebezpieczne substancje farmaceutyczne.

Niekontrolowane procesy spalania jako 廝鏚豉 powstawania dioksyn i furan闚
Ma貪orzata Szewczy雟ka, El瘺ieta Ekiert, Ma貪orzata Po郾iak

Artyku zawiera og鏊ne informacje dotycz帷e proces闚 niekontrolowanego spalania jako 廝鏚e powstawania trwa造ch zwi您k闚 organicznych, w tym dioksyn i furan闚. W artykule przedstawiono podstawowe przepisy prawne dotycz帷e uwalniania dioksyn do 鈔odowiska oraz om闚iono zagro瞠nia zdrowia cz這wieka zwi您ane z ich emisj.

Oznaczanie mg造 olejowej w powietrzu na stanowiskach pracy metod wagow
Ewa Gaw璠a, Kazimierz Bednarek, Zbigniew Szyd這

W artykule podano wybrane informacje na temat stosowania mg造 oleju mineralnego do smarowania mechanizm闚 maszyn, a tak瞠 obowi您uj帷e w Polsce warto軼i dopuszczalnych st篹e olej闚 mineralnych i om闚iono metody stosowane do oznaczania mg造 olejowej w powietrzu na stanowiskach pracy.
Na podstawie wynik闚 bada rozpoznawczych zaproponowano alternatywny, wagowy spos鏏 pomiaru ilo軼i oleju osadzaj帷ego si na filtrach z pobranych pr鏏ek powietrza, 豉twiejszy w realizacji i mniej kosztowny od obecnie stosowanego sposobu pomiaru za pomoc spektrofotometru.

Produkcja oku budowlanych i galanterii metalowej - analiza zagro瞠
Ewa Gaw璠a, Dorota Kondej

W artykule przedstawiono zagadnienia dotycz帷e szkodliwych czynnik闚 鈔odowiska pracy wyst瘼uj帷ych przy produkcji r騜nego rodzaju oku budowlanych i meblowych oraz galanterii metalowej. Scharakteryzowano zak豉dy produkuj帷e akcesoria metalowe oraz asortyment wytwarzanych wyrob闚. Opisano etapy procesu produkcyjnego. Przedstawiono zagro瞠nia czynnikami chemicznymi i fizycznymi oraz mo磧iwe skutki zdrowotne

Dioksyny w procesach spalania odpad闚 medycznych
Ma貪orzata Szewczy雟ka, El瘺ieta Ekiert, Zbigniew Makles

Artyku zawiera og鏊ne informacje dotycz帷e spalarni odpad闚 medycznych, mi璠zy innymi z terenu wojew鏚ztwa mazowieckiego, g堯wnie pod k徠em emisji dioksyn i furan闚. Przedstawiono i om闚iono r闚nie uzyskane wyniki analizy PCDDs/Fs w pr鏏kach popio堯w pobieranych z przyszpitalnych spalarni odpad闚 medycznych.

Skuteczno嗆 filtracji cz御tek nanometrycznych przez materia造 filtracyjne
El瘺ieta Jankowska

W artykule przedstawiono wyniki badania skuteczno軼i frakcyjnej materia堯w stosowanych w filtrach dok豉dnych z grupy F (dla frakcji cz御tek od 29 do 279 nm) i w filtrze wysoko skutecznym z grupy HEPA (dla frakcji cz御tek od 32 do 225 nm). Badania przeprowadzono przy r騜nych pr璠ko軼iach przep造wu aerozolu atmosferycznego (filtry z grupy F) i aerozolu DEHS (filtr z grupy HEPA).

Z這wonne gazy w 鈔odowisku pracy
Zbigniew Makles, Magdalena Galwas-Zakrzewska

W artykule opisano zwi您ki chemiczne okre郵ane jako substancje wywo逝j帷e nieprzyjemne odczucia w璚howe charakteryzowane s這wem od鏎, fetor lub smr鏚, cz瘰to te zwane gazami z這wonnymi. Powstaj one w 鈔odowisku w r騜nych warunkach i jako po陰czenia lotne przechodz do powietrza. Wyj徠kowa ich uci捫liwo嗆 mo瞠 wyst瘼owa w miejscach pracy powoduj帷 dyskomfort przebywaj帷ych tam ludzi, a przy d逝窺zych ekspozycjach stwarzaj帷 powa積e zagro瞠nie dla zdrowia i 篡cia cz這wieka.

Ocena ryzyka zawodowego - nara瞠nie na czynniki chemiczne (1)
Ma貪orzata Po郾iak

W artykule przedstawiono zaproponowane przez Advisory Committee on Safety, Hygiene and Health Protection at Work of European Commission Employment and Social Affairs zasady oceny ryzyka zawodowego zwi您anego z nara瞠niem na czynniki chemiczne w 鈔odowisku pracy, dla kt鏎ych nie ma ustalonych warto軼i najwy窺zych dopuszczalnych st篹e. Podstaw tej oceny s zagro瞠nia dla zdrowia powodowane przez czynniki chemiczne, ich zdolno嗆 przedostawania si do powietrza na stanowiskach pracy oraz u篡wana ilo嗆.

Wykorzystanie metod wizualizacji przep造wu powietrza i znacznik闚 gazowych w badaniach rozprzestrzeniania si zanieczyszcze w pomieszczeniu pracy
Tomasz Jankowski, El瘺ieta Jankowska

W artykule przedstawiono wyniki bada rozprzestrzeniania si zanieczyszcze powietrza w pomieszczeniu pracy z zastosowaniem wizualizacji przep造wu powietrza oraz metody znacznik闚 gazowych. Badania przeprowadzono przez okre郵anie kierunk闚 przep造wu powietrza i st篹e znacznika gazowego w strefie oddychania pracownik闚 obs逝guj帷ych stanowisko pracy, stanowi帷e 廝鏚這 emisji, oraz w strefie oddychania pracownika wykonuj帷ego czynno軼i na stanowisku pracy, znajduj帷ym si w tym samym pomieszczeniu.

Zagro瞠nia czynnikami chemicznymi przy wylewaniu posadzek z betonu i tworzyw sztucznych
Wojciech Doma雟ki, Zbigniew Makles

W artykule opisano wsp馧czesne rodzaje i typy posadzek - element闚 konstrukcyjnych odgrywaj帷ych wa積a rol w zakresie bezpiecze雟twa i higieny pracy cz這wieka. Om闚iono rodzaje zagro瞠 jakie s udzia貫m zatrudnionych przy nak豉daniu posadzek w obiektach przemys這wych i u篡teczno軼i publicznej, rodzaje i formy wydzielaj帷ych si zanieczyszcze i sposoby przeciwdzia豉nia negatywnym skutkom oddzia造wania tych zanieczyszcze na organizm cz這wieka

Arsen i jego zwi您ki w 鈔odowisku pracy - zagro瞠nia, ocena nara瞠nia
Ewa Gaw璠a

W artykule podano podstawowe informacje nt. w豉軼iwo軼i fizykochemicznych, stosowania, toksyczno軼i, warto軼i normatyw闚 higienicznych arsenu i jego zwi您k闚. Om闚iono znormalizowane metody oznaczania arsenu w powietrzu na stanowiskach pracy i przedstawiono nowoopracowan metod oznaczania arsenu i jego zwi您k闚 z zastosowaniem absorpcyjnej spektrometrii atomowej z kuwet grafitow. Rozwa穎no problemy zwi您ane z ocen nara瞠nia zawodowego dla arsenu i zwi您k闚 arsenu, z kt鏎ych niekt鏎e zosta造 sklasyfikowane jako rakotw鏎cze kategorii 1.

Nanomateria造 - nowe mo磧iwo軼i, nowe zagro瞠nia
Zbigniew Makles

Nanotechnologia - interdyscyplinarna dziedzina wiedzy jest najbardziej dynamicznie rozwijaj帷 si technologi, kt鏎a pozwala si璕a po same elementarne cz御teczki materii - atomy i budowa z nich urz康zenia, maszyny i r騜ne materia造. Niedawno odkryte nanocz御teczki materii zbudowanej z w璕la - fulereny i nanorurki oraz podobne do nich wielko軼i cz御teczki metali i ich tlenk闚 zaczynaj odgrywa w gospodarce ogromn rol, kt鏎a w perspektywie czasu mo瞠 doprowadzi do powa積ych zmian w 篡ciu cz這wieka. W artykule zebrano wybrane informacje o nowych nanomateria豉ch, ich wykorzystaniu oraz zagro瞠niach, kt鏎e ze sob nios w tym zakresie.

Odlewnictwo 瞠liwa - zagro瞠nia chemiczne
Ivan Makhniashvili, Ma貪orzata Szewczy雟ka, El瘺ieta Ekiert

"Odlewnictwo 瞠liwa nale篡 do ga喚zi przemys逝 o zwi瘯szonym ryzyku zawodowym. Podczas ca貫go procesu produkcji odlew闚 pracownicy s nara瞠ni na niebezpieczne, szkodliwe i uci捫liwe czynniki, kt鏎e mog by przyczyn chor鏏 zawodowych oraz wypadk闚 przy pracy. W artykule przedstawiono wyniki bada nara瞠nia zawodowego na substancje chemiczne w pi璚iu odlewniach 瞠liwa. Przeprowadzone badania wykaza造 obecno嗆 benzenu i wielopier軼ieniowych w璕lowodor闚 aromatycznych (WWA), substancji o dzia豉niach rakotw鏎czych, na oko這 80% obj皻ych badaniami stanowiskach pracy. St篹enia benzenu by造 w zakresie od 0,0016 do 1,56 mg/m3, natomiast WWA od 0,0008 do 0,15 µg/m3."

Spalanie odpad闚 komunalnych - ryzyko zdrowotne
Andrzej Starek

W artykule om闚iono zagadnienie spalania odpad闚 komunalnych (SOK) w aspekcie nara瞠nia zdrowotnego os鏏 mieszkaj帷ych w pobli簑 instalacji SOK oraz pracownik闚 tych instalacji. Przytoczone dane z pi鄉iennictwa o wynikach bada epidemiologicznych nad zdrowotnymi skutkami nara瞠nia na czynniki chemiczne emitowane przez SOK s rozbie積e, ale stanowi wst瘼ny sygna o prawdopodobnym ryzyku zdrowotnym.

Biocydy w 鈔odowisku pracy
Magdalena Galwas-Zakrzewska

Substancje i preparaty biob鎩cze s wykorzystywane w celu ochrony przed szkodliwymi czynnikami biologicznymi. W ustawodawstwie polskim i europejskim dotycz帷ym produkt闚 biob鎩czych wprowadzono konieczno嗆 rejestracji na podstawie przeprowadzonej oceny ryzyka. Produkty biob鎩cze zosta造 sklasyfikowane w 23 grupach podzielonych na cztery g堯wne kategorie. W artykule om闚iono ryzyko wyst徙ienia nara瞠nia zawodowego na substancje biob鎩cze w r騜nych ga喚ziach przemys逝. Ryzyko zwi您ane z nara瞠niem pojawia si zar闚no w czasie produkcji, dystrybucji jak i stosowania produkt闚. Pracownicy nara瞠ni s przede wszystkim przez drogi oddechowe i sk鏎.

Dianowe 篡wice epoksydowe - zagro瞠nia czynnikami chemicznymi
Wojciech Doma雟ki

W artykule om闚iono zagro瞠nia czynnikami chemicznymi wyst瘼uj帷ymi podczas produkcji i przetw鏎stwa dianowych 篡wic epoksydowych. Same 篡wce epoksydowe nie stwarzaj zagro瞠nia dla pracownik闚, lecz surowce stosowane do ich produkcji oraz do ich modyfikacji i utwardzania s substancjami szkodliwymi i niebezpiecznymi dla zdrowia. W artykule w formie tabel zestawiono podstawowe informacje o niebezpiecznych i szkodliwych substancjach najcz窷ciej stosowanych przy produkcji i przetw鏎stwie dianowych 篡wic epoksydowych.

Zanieczyszczenia chemiczne w 鈔odowisku pracy biurowej - ocena nara瞠nia
Ma貪orzata Po郾iak, Ivan Makhniashvili, Ewa Kozie, El瘺ieta Jankowska

Chemiczne zanieczyszczenia powietrza maj istotny wp造w na jako嗆 powietrza w pomieszczeniach pracy biurowej. W artykule om闚iono wyniki bada i oceny nara瞠nia na lotne zwi您ki organiczne w 50 pomieszczeniach budynk闚 biurowych. Przeprowadzone badania identyfikacyjne wykaza造 obecno嗆 wielosk豉dnikowych mieszanin zwi您k闚 chemicznych. Zwi您ki te wyst瘼owa造 w st篹eniach, kt鏎e mog mie wp造w na wyst瘼owanie syndromu chorego budynku SBS u pracownik闚, szczeg鏊nie w budynkach nie klimatyzowanych. Ze wzgl璠u na brak w przepisach krajowych kryteri闚 umo磧iwiaj帷ych ocen czysto軼i powietrza i oceny nara瞠nia na substancje chemiczne w pomieszczeniach pracy biurowej, zaproponowano stosowanie jako warto軼i dopuszczalnej - st篹enie TVOCs - 200 mg/m3. Przeprowadzone badania wykaza造 przekroczenie tej warto軼i w 58% badanych pomieszcze w budynkach z systemem wentylacji naturalnej oraz w 45% badanych pomieszcze w budynkach klimatyzowanych.

Ozon bezpiecze雟two ludzi i 鈔odowiska
Zbigniew Makles, Magdalena Galwas-Zakrzewska

Ozon odgrywa fundamentaln rol w zachowaniu 篡cia na Ziemi. Jego obecno嗆 w stratosferze zapobiega destruktywnemu oddzia造waniu promieniowania ultrafioletowego na przyrod o篡wion, ma r闚nie wp造w na warunki pogodowe w r騜nych strefach geofizycznych globu ziemskiego. W materiale przedstawiono informacje o tym po陰czeniu, jego gospodarczym znaczeniu i wykorzystaniu oraz o czynnikach chemicznych zubo瘸j帷ych warstw ozonowa, a tak瞠 o zagro瞠niach dla ludzi i 鈔odowiska powodowanych zmniejszaniem si zawarto軼i ozonu w atmosferze ziemskiej. Podano r闚nie przepisy prawne zwi您ane z og鏊nie poj皻 ochron 鈔odowiska.

Szkodliwe substancje chemiczne emitowane przez wybrane urz康zenia biurowe
Ewa Gaw璠a

"Przedstawiono wyniki pomiar闚 st篹e szkodliwych substancji chemicznych emitowanych podczas pracy urz康ze biurowych (kserokopiarki, drukarki laserowe). Badaniami obj皻o 35 pomieszcze w 5 budynkach biurowych usytuowanych w Warszawie. Wykonano pomiary ozonu oraz tlenk闚 azotu. Do oznaczania ozonu zastosowano metod wg PN-Z-04007-2:1994, tlenki azotu oznaczano przy u篡ciu wska幡ik闚 rurkowych.
Wyniki bada wskazuj na brak zagro瞠nia tlenkami azotu zar闚no pomieszczeniach, w kt鏎ych urz康zenia biurowe pracuj z niewielkim nasileniem (drukowanie pojedynczych stron tekstu na u篡tek w豉sny) jak i w pomieszczeniach kserokopiarni. Ponadto nawet w pomieszczeniach kserokopiarni, w kt鏎ych urz康zenia biurowe pracowa造 intensywnie poziom ozonu nie przekracza 0,1 mg/m3."

Azbest - nara瞠nie i skutki zdrowotne
Edward Wi璚ek

W artykule przedstawiono problemy zawodowej, parazawodowej i 鈔odowiskowej ekspozycji na w堯kna azbestowe. Jak wynika z bada klinicznych i epidemiologicznych, nara瞠nie na py造 azbestu jest zwi您ane z rozwojem pylicy azbestowej, raka p逝ca oraz nowotwor闚 op逝cnej i otrzewnej. W pracy przedyskutowano mo磧iwe mechanizmy tych chor鏏. Przedstawiono tak瞠 zapadalno嗆 na azbestozale積e choroby zawodowe w Polsce i ryzyko nowotworowe przy r騜nych scenariuszach nara瞠nia.

Klasyfikacje chemicznych czynnik闚 rakotw鏎czych - przegl康
S豉womir Czerczak

W artykule om闚iono kryteria oceny dzia豉nia rakotw鏎czego przyj皻e przez Mi璠zynarodow Agencj Bada nad Rakiem (IARC) oraz klasyfikacje czynnik闚 rakotw鏎czych przyj皻e w USA, Niemczech, Unii Europejskiej i w Polsce.

Bezpiecze雟two pracy przy magazynowaniu i transporcie ropy naftowej oraz produkt闚 ropopochodnych
Zbigniew Makles

W artykule przedstawiono og鏊ne informacje zwi您ane z rop naftow i jej produktami, dokonano kr鏒kiego przegl康u jej w豉軼iwo軼i fizykochemicznych, przedstawiono sposoby magazynowania i transportu. Podano w skr鏂ie negatywne skutki oddzia造wania produkt闚 petrochemicznych oraz formy i sposoby ochrony dr鏬 oddechowych i sk鏎y cz這wieka.

Zagro瞠nia metalami ci篹kimi w procesach nak豉dania pow這k antykorozyjnych
Jolanta Surgiewicz

"Technologie nak豉dania pow這k ochronnych s, dla pracownik闚 tego dzia逝 przemys逝, 廝鏚貫m zagro瞠nia metalami ci篹kimi, w鈔鏚 kt鏎ych: nikiel, chrom (VI) i kadm oraz ich zwi您ki s zaliczane do substancji rakotw鏎czych. Najbardziej popularnymi procesami galwanicznymi powadzonymi obecnie w kraju s: chromowanie, niklowanie, cynowanie, kadmowanie i cynkowanie.
Do oznaczania metali oraz ich zwi您k闚 zawartych w powietrzu na stanowiskach pracy zastosowano metod absorpcyjnej spektrometrii atomowej (ASA) z elektrotermiczn atomizacj i atomizacj w p這mieniu, kt鏎ej optymalizacja stanowi podstaw do uzyskania prawid這wego wyniku analitycznego. Oznaczenie st篹e metali i ich zwi您k闚 w powietrzu na stanowiskach pracy w r騜nych technologiach nak豉dania pow這k ochronnych umo磧iwi ocen nara瞠nia pracownik闚 tego dzia逝 przemys逝."

Wp造w biokomponent闚 na sk豉d spalin silnikowych
Magdalena Galwas-Zakrzewska, Zbigniew Makles

Motoryzacja wprowadza do 鈔odowiska naturalnego wiele zanieczyszcze. Wed逝g 鈍iatowych wylicze transport jest 廝鏚貫m 20% emitowanego do atmosfery ditlenku w璕la. Udzia ten b璠zie wzrasta w przysz這軼i w miar rozwoju przemys逝 motoryzacyjnego na 鈍iecie, opartego na konwencjonalnych paliwach. Nadziej dla 鈔odowiska naturalnego, w tym tak瞠 dla cz這wieka, jest wprowadzenie biopaliw, kt鏎ych wykorzystanie prawdopodobnie spowoduje spadek emisji zanieczyszcze. W artykule przedstawiono wyniki bada zwi您anych z wielko軼i emisji zanieczyszcze w zale積o軼i od rodzaj闚 paliw, z uwzgl璠nieniem biopaliw.

Kadm i jego zwi您ki w 鈔odowisku pracy - zagro瞠nia, ocena ryzyka zawodowego
Ewa Gaw璠a

"W artykule podano podstawowe informacje na temat w豉軼iwo軼i fizykochemicznych, stosowania, toksycznoci, warto軼i normatyw闚 higienicznych kadmu i jego zwi您k闚. Om闚iono znormalizowane metody oznaczania kadmu w powietrzu na stanowiskach pracy i przedstawiono nowo opracowan metod oznaczania kadmu i jego zwi您k闚 z zastosowaniem absorpcyjnej spektrometrii atomowej z kuwet grafitow. Rozwa穎no problemy zwi您ane z ocen nara瞠nia zawodowego w odniesieniu do kadmu i jego zwi您k闚."

Biopaliwa w polityce ekologicznej Unii Europejskiej
Magdalena Galwas-Zakrzewska, Zbigniew Makles

"Autorzy przedstawili polityk ekologiczn i stan formalnoprawny Unii Europejskiej w zakresie wykorzystania biopaliw w pojazdach mechanicznych. Na podstawie zalece Protok馧u z Kyoto, zwi您anych z ograniczeniem emisji gaz闚 cieplarnianych, g堯wnie ditlenku w璕la, w Unii Europejskiej zwr鏂ono uwag na alternatywne 廝鏚豉 energii dla pojazd闚 mechanicznych - biopaliwa.
Odpowiednie dyrektywy w tej sprawie przewiduj stopniowy wzrost poda篡 na rynku biopaliw oraz ich zawarto軼i w tradycyjnym paliwie w璕lowodorowym."

Skuteczno嗆 urz康ze wentylacji miejscowej wywiewnej
Maciej Gli雟ki

"Autor przedstawi stan przedsi瞝zi耩 normalizacyjnych w zakresie oceny parametr闚 zwi您anych z emisj zanieczyszcze z maszyn i urz康ze oraz skuteczno軼i dzia豉nia odci庵闚 wentylacyjnych. Om闚i dotychczas stosowane metody bada w omawianym zakresie, wykonywanych w Niemczech i w Polsce. Przedstawi wyniki pomiar闚 emisji py逝 powstaj帷ego przy obr鏏ce skrawaniem za pomoc r璚znych zmechanizowanych narz璠zi i szlifierki sto這wej oraz wyniki bada skuteczno軼i odsysania py堯w przez wentylacj miejscow wywiewn."

Substancje emitowane z pal帷ych si 鈍iec
Zbigniew Makles, Ma貪orzata Po郾iak

"W artykule zebrano informacje zwi您ane z niebezpiecze雟twem nadmiernego iluminowania pal帷ymi si 鈍iecami pomieszcze mieszkalnych i publicznych.
Surowce, z kt鏎ych produkuje si wyroby 鈍iecarskie w trakcie palenia si emituj do otoczenia r騜ne zwi您ki chemiczne szkodliwe dla cz這wieka. Nale膨 do nich: sadza, benzen, toluen, aldehydy, czasem tlenki metali i inne po陰czenia.
Dbaj帷 o swoje zdrowie, nale篡 ograniczy do niezb璠nego minimum ilo嗆 r闚nocze郾ie pal帷ych si 鈍iec."

Zagro瞠nia nitrozoaminami na stanowiskach pracy w przemy郵e gumowym
Wojciech Doma雟ki

Artyku wskazuje 廝鏚豉 i prekursory N-nitrozoamin w wyrobach gumowych. Badania prowadzone w kilkunastu zak豉dach przemys逝 gumowego na oko這 150 stanowiskach pracy wykaza造, 瞠 w 2/3 przypadk闚 wyst瘼owa造 N-nitrozoaminy. Najcz窷ciej wyst瘼uj帷ymi N-nitrozoaminami w powietrzu na stanowiskach pracy s NDME, NMEA, NDEA i NPIP. W po這wie zbadanych pr鏏ek st篹enie N-nitrozoamin nie przekracza這 1 µg/m3.

Nitrowe pochodne wielopier軼ieniowych w璕lowodor闚 aromatycznych w 鈔odowisku
Ivan Makhniashvili

Wielopier軼ieniowe w璕lowodory aromatyczne (WWA) i ich nitrowe pochodne (nitro-WWA) s to zwi您ki chemiczne wyst瘼uj帷e w 鈔odowisku cz這wieka, b璠帷e sk豉dnikiem produkt闚 pochodzenia naturalnego jak r闚nie powstaj w wyniku proces闚 termicznych. Zwi您ki te s sklasyfikowane jako substancje szkodliwe, wykazuj帷e dzia豉nia rakotw鏎cze oraz mutagenne. Zanieczyszczaj powietrze atmosferyczne, powietrze na stanowiskach pracy, a tak瞠 inne media 鈔odowiska naturalnego.

W豉sno軼i palne trichloroetylenu
J霩ef G這wi雟ki, Teresa Baczy雟ka, Mieczys豉w Seweryniak, Leszek Maciszewski

W artykule dokonano oceny w豉sno軼i palnych i wybuchowych trichloroetylenu wed逝g r騜nych 廝鏚e literaturowych i unormowa prawnych. Wykonano pomiary temperatury zap這nu w tyglu zamkni皻ym wed逝g obowi您uj帷ej normy PN-EN 22719 (2000). Stwierdzono do鈍iadczalnie, 瞠 TRI nie zapala si w warunkach opisanych w normie. Przeprowadzane badania i analiza wskazuj na nieprawid這wo嗆 klasyfikowania urz康ze i osprz皻u elektrycznego stosowanego w obecno軼i TRI do grupy IIA.

Badanie obszar闚 wentylowanych i niewentylowanych w pomieszczeniu pracy
El瘺ieta Jankowska, Tomasz Jankowski, Dorota Kondej

W artykule przedstawiono kompleksowe badanie obszar闚 wentylowanych i niewentylowanych metodami: anemometryczn, znacznik闚 gazowych i wizualizacji. Om闚iono wyniki bada przeprowadzonych w pomieszczeniu spawalni.

Zapobieganie niew豉軼iwym parametrom mikroklimatu - rozwi您ania techniczne i organizacyjne
Maciej Gli雟ki

Om闚iono rozwi您ania techniczne i organizacyjne s逝膨ce kszta速owaniu optymalnych parametr闚 鈔odowiska powietrznego. Wymieniono g堯wne 廝鏚豉 emisji substancji niebezpiecznych, w postaci gaz闚, par i py堯w do 鈔odowiska powietrznego pomieszcze oraz metody ich ograniczania (wyb鏎 w豉軼iwych, z omawianego punktu widzenia technologii lub operacji, maszyn i materia堯w stosowanych w produkcji). Podano przyk豉dy. Przedstawiono warunki uzyskiwania komfortu cieplnego w pomieszczeniach. Podano zalecenia dotycz帷e organizacji produkcji, u篡tkowania i konserwacji maszyn i urz康ze oraz stosowania wentylacji miejscowej wywiewnej.

Oznaczanie metali w powietrzu na stanowiskach pracy - technika ASA
Ewa Gaw璠a

Om闚iono techniki stosowane do oznaczania metali i ich zwi您k闚 w powietrzu na stanowiskach pracy, w szczeg鏊no軼i absorpcyjn spektrometri atomow (ASA) - z p這mieniem oraz kuwet grafitow. Przedstawiono jej najwa積iejsze zalety, a tak瞠 ograniczenia w stosowaniu w celu oceny ryzyka zawodowego. Podano przyk豉dy opracowanych ostatnio metod oznaczania szkodliwych metali z zastosowaniem ASA - beryl, pentatlenek wanadu, pary rt璚i.

Substancje niebezpieczne powstaj帷e podczas powa積ych awarii przemys這wych
Jerzy S. Michalik, Agnieszka Gajek

Przedstawiono wyniki analiz kilkuset powa積ych awarii przemys這wych. Om闚iono dane charakteryzuj帷e cz瘰totliwo嗆 wyst瘼owania awarii w zale積o軼i od rodzaj闚 dzia豉lno軼i przemys這wej oraz operacji procesowych. Przedstawiono informacje o substancjach uczestnicz帷ych w awariach oraz o powstawaniu w ich trakcie niebezpiecznych substancji nie wyst瘼uj帷ych w normalnych warunkach procesu lub magazynowania.

Klasyfikacja typowych prac rolniczych wed逝g nara瞠nia rolnika na dzia豉nie py逝 - zalecenia profilaktyczne
Anna Mo這cznik

"Artyku przedstawia g堯wne problemy, kt鏎e s zawarte w broszurze "Klasyfikacja typowych prac rolniczych w gospodarstwach indywidualnych w zale積o軼i od poziomu zawodowego nara瞠nia rolnika na dzia豉nie py逝 - zalecenia profilaktyczne". Py rolniczy om闚iony jest w aspekcie 廝鏚e py逝, w豉軼iwo軼i chorobotw鏎czych jego sk豉dnik闚, poziomu zapylenia przy pracach rolniczych, rocznej ekspozycji rolnika na py w gospodarstwach o r騜nych profilach produkcji oraz technicznej, technologicznej i zdrowotnej profilaktyki."

Kryteria post瘼owania z niebezpiecznymi substancjami i preparatami chemicznymi na podstawie przepis闚 polskich i Unii Europejskiej
Halina Puchalska

"W artykule przedstawiono kryteria prawid這wego post瘼owania z niebezpiecznymi substancjami i preparatami chemicznymi. Obowi您ek okre郵enia sp鎩nych kryteri闚 bezpiecze雟twa przy produkcji, stosowaniu i obrocie substancji chemicznych wynika z konwencji MOP i z dyrektyw Wsp鏊noty Europejskiej. Najwa積iejsze z nich om闚iono w artykule.
Przedstawiono te wybrane uregulowania prawne obowi您uj帷e w Polsce w tym zakresie. Wynika z nich, 瞠 odpowiednie oznakowanie i klasyfikacja wskazuj s逝瘺om bhp, pracownikom i pracodawcom g堯wny kierunek biologicznego dzia豉nia substancji chemicznych. Umo磧iwia to wprowadzenie odpowiednich zabezpiecze i 鈔odk闚 ochrony indywidualnej."

字odki ochrony zbiorowej przed zapyleniem - filtry powietrza
El瘺ieta Jankowska

W artykule przedstawiono rol 鈔odk闚 ochrony zbiorowej przed zapyleniem w systemach zarz康zania jako軼i, 鈔odowiskiem oraz bezpiecze雟twem i higien pracy. Om闚iono metody badania i zasady klasyfikacji filtr闚 powietrza (wst瘼nych, dok豉dnych i wysoko skutecznych) stosowanych w systemach wentylacyjnych.

Klasyfikacja i oznakowanie niebezpiecznych substancji chemicznych
Halina Puchalska

W artykule przedstawiono przegl康 kryteri闚 do klasyfikacji substancji chemicznych pod k徠em dzia豉nia 穋帷ego, dra積i帷ego i uczulaj帷ego. Celem klasyfikacji jest okre郵enie takich w豉軼iwo軼i substancji, kt鏎e mog stwarza ryzyko w czasie stosowania. Odpowiednie oznakowanie i klasyfikacja wskazuje g堯wny kierunek biologicznego dzia豉nia zwi您ku chemicznego s逝瘺om bhp, pracownikom i pracodawcom. Umo磧iwia te wprowadzenie odpowiednich zabezpiecze i 鈔odk闚 ochrony indywidualnej.

Materia造 izolacyjne zawieraj帷e sztuczne w堯kna mineralne - zagro瞠nia
Jan A. Krajewski, Stanis豉w Tarkowski

W pracy om闚iono zagro瞠nia dla zdrowia zwi您ane ze stosowaniem sztucznych w堯kien mineralnych a zw豉szcza we軟y izolacyjnej. Pracownicy zatrudnieni przy produkcji: sztucznych w堯kien mineralnych, wyrob闚 szczelniaj帷ych oraz ich monta簑 i wymianie, nale膨 do najbardziej nara穎nych. Zgodnie z dyrektyw 98/98/WE we軟a mineralna zosta豉 sklasyfikowana jako dra積i帷a i rakotw鏎cza (kategoria 3). W pracy om闚iono, obowi您uj帷e za granic i w Polsce, procedury i przepisy prawa zapewniaj帷e bezpieczne dla zdrowia stosowanie we軟y mineralnej przy pracach izolacyjnych. Szczeg馧owo przedstawiono Kodeks ILO dotycz帷y bezpiecznego stosowania we軟y izolacyjnej z syntetycznych w堯kien szklanych.

字odki ochrony indywidualnej przed czynnikami biologicznymi i chemicznymi
Katarzyna Majchrzycka

W artykule przedstawiono w spos鏏 bardzo syntetyczny wymagania, kryteria ochronne oraz skuteczno嗆 鈔odk闚 ochrony uk豉du oddechowego i kompletnych ochron. Opisano r闚nie przyk豉dowe zestawy 鈔odk闚 ochronnych przed szczeg鏊nie niebezpiecznymi czynnikami chemicznymi i biologicznymi. Wskazano na potrzeb opracowania ochron indywidualnych do cel闚 ewakuacji dla dzieci i niemowl徠.

Substancje chemiczne w przemy郵e farmaceutycznym
Ma貪orzata Kupczewska-Dobecka, Katarzyna Konieczko, S豉womir Czerczak

Przedstawiono podstawowe obowi您ki producent闚 i dystrybutor闚 鈔odk闚 farmaceutycznych, wykorzystuj帷ych w swoim zak豉dzie r騜norodne substancje chemiczne w 鈍ietle przepis闚 dotycz帷ych substancji i preparat闚 chemicznych, dostosowanych do standard闚 prawnych UE. Istnieje konieczno嗆 sporz康zania kart charakterystyki produkt闚 niebezpiecznych oraz icn bezp豉tnego udost瘼niania odbiorcy.

Spaliny silnik闚 Diesla - zagro瞠nie dla zdrowia pracownik闚
Ma貪orzata Po郾iak, Ivan Makhniashvili, Ewa Kozie

Spaliny silnika Diesla s to wielosk豉dnikowe mieszaniny zwi您k闚 chemicznych powstaj帷e w wyniku niedoskona貫go spalania paliwa, oleju silnikowego oraz dodatk闚 i zanieczyszcze w nich zawartych. Spaliny te s bardzo toksyczne i zosta造 uznane jako czynnik prawdopodobnie rakotw鏎czy dla ludzi. Wyniki bada identyfikacyjnych wykaza造, 瞠 w atmosferze stanowisk pracy mog by obecne wielosk豉dnikowe mieszaniny w璕lowodor闚 alifatycznych i aromatycznych, zwi您k闚 karbonylowych oraz wielopier軼ieniowe w璕lowodory aromatyczne, w tym 9. WWA, dla kt鏎y zosta豉 ustalona warto嗆 NDS.

Znaczniki gazowe w technice wentylacyjnej
El瘺ieta Jankowska, Tomasz Jankowski

W artykule om闚iono znormalizowane metody znacznikowe stosowane w technice wentylacyjnej. Przedstawiono zagadnienia dotycz帷e zastosowania znacznik闚 gazowych do oceny emisji substancji niebezpiecznych z maszyn do 鈔odowiska pracy, do pomiaru przep造wu gazu w przewodach oraz do oceny dzia豉nia wyci庵闚 laboratoryjnych.

Pentatlenek wanadu w 鈔odowisku pracy - zagro瞠nia i oznaczanie
Ewa Gaw璠a

Przedstawiono w豉軼iwo軼i, szkodliwe dzia豉nie na organizm cz這wieka oraz wyst瘼owanie najwa積iejszego ze zwi您k闚 wanadu, pentatlenku wanadu (V2O5) w polskim przemy郵e. W zwi您ku z obni瞠niem warto軼i NDS dym闚 i py堯w V2O5 opracowano now metod oznaczania zwi您ku w powietrzu na stanowiskach pracy, metod dostosowan do aktualnie obowi您uj帷ej warto軼i NDS.

Zagro瞠nie py貫m kobiet w rodzinnych gospodarstwach rolniczych
Anna Mo這cznik

Badania przeprowadzone w dziesi璚iu gospodarstwach rodzinnych, prowadz帷ych produkcje mieszan wykaza造 aktywne wsp馧uczestnictwo kobiet w prowadzeniu gospodarstw. Prace wykonywane przez kobiety koncentruj si w obr瑿ie obej軼ia - g堯wnie obrz康ek inwentarza, w polu natomiast s to przede wszystkim r璚zne prace piel璕nacyjne oraz prace pomocnicze przy zbiorze p這d闚 rolnych.

Zagro瞠nia chemiczne w przemy郵e garbarskim
Wojciech Doma雟ki, Jolanta Surgiewicz

Garbowanie sk鏎y obejmuje wiele proces闚 chemicznych i operacji mechanicznych. Stopie zagro瞠nia czynnikami chemicznymi zale篡 od rodzaju prowadzonego procesu chemicznego i operacji mechanicznej. Rodzaje zanieczyszcze chemicznych wyst瘼uj帷ych w powietrzu na stanowiskach pracy warsztatu mokrego, garbowania i wyka鎍zania mokrego s podobne lecz ich st篹enia s na r騜nym poziomie. Ca趾iem inny rodzaj zwi您k闚 chemicznych wyst瘼uje w powietrzu na stanowiskach pracy wyka鎍zania ko鎍owego.

Narz璠zia wspomagaj帷e zarz康zanie bezpiecze雟twem pracy w przedsi瑿iorstwie - karty charakterystyk substancji niebezpiecznych
Halina Puchalska

Niebezpieczne substancje chemiczne stanowi potencjalne zagro瞠nie dla zdrowia i 篡cia ludzi, przede wszystkim w 鈔odowisku pracy, jak r闚nie w 鈔odowisku naturalnym. Kompleksowa informacja o niebezpiecznych w豉軼iwo軼iach poszczeg鏊nych substancji, rodzaju i rozmiarach stwarzanego przez nie zagro瞠nia oraz o zasadach post瘼owania z nimi umo磧iwia racjonaln i efektywn polityk w zak豉dach pracy, a tak瞠 - w razie awarii - ochron ludzi i 鈔odowiska naturalnego poza zak豉dem przemys這wym.
Najbardziej uniwersaln form przedstawienia najwa積iejszych informacji o substancjach chemicznych s karty charakterystyk substancji niebezpiecznych. Stanowi one istotny element programowania w豉軼iwej profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej w 鈔odowisku pracy i 篡cia cz這wieka. S wa積ym krokiem w procesie dostosowania naszego kraju do mi璠zynarodowych uregulowa prawnych, stosownie do zobowi您a Polski wynikaj帷ych z art. 68 Uk豉du Europejskiego, ustanawiaj帷ego stowarzyszenie mi璠zy Rzeczpospolit Polsk a Wsp鏊not Europejsk i ich pa雟twami cz這nkowskimi, sporz康zonego w Brukseli 16 grudnia 1991 r., a kt鏎y wszed w 篡cie l .02.1994 r.
Opracowywanie kart charakterystyk substancji niebezpiecznych jest wi璚 jedn z form zapobiegania szkodliwemu dzia豉niu substancji chemicznych. Obowi您ek okre郵enia zasad bezpiecze雟twa przy produkcji, stosowaniu i transporcie substancji chemicznych wynika zar闚no z dyrektyw Unii Europejskiej jak i konwencji Mi璠zynarodowej Organizacji Pracy (MOP).

Metody badania wysoko skutecznych materia堯w filtracyjnych
El瘺ieta Jankowska

Jednym z wa積iejszych element闚 鈔odk闚 ochrony zbiorowej przed zapyleniem s filtry powietrza. Systemy oczyszczaj帷e powietrze, w zale積o軼i od ich przeznaczenia, s wyposa穎ne w filtry wst瘼ne (typu G), filtry dok豉dne (typu F) i filtry wysoko skuteczne (typu HEPA i ULPA), Oczyszczanie powietrza z cz御tek drobnodyspersyjnych, najbardziej szkodliwych dla ludzi i niebezpiecznych dla wyrob闚, takich jak: produkty farmaceutyczne, elektroniczne itd., zwykle wymaga zastosowania tr鎩stopniowego systemu oczyszczania powietrza, kt鏎y zawiera filtry ka盥ego z wymienionych typ闚.
Metody grawimetryczne, stosowane do badania skuteczno軼i i penetracji filtr闚 powietrza, nie daj informacji o liczbowym st篹eniu i rozk豉dzie wymiarowym cz御tek, co jak wiadomo jest niezb璠ne do okre郵enia szkodliwego dzia豉nia py堯w (proces osadzania si py逝 w uk豉dzie oddechowym cz這wieka jest uzale積iony od wymiar闚 cz御tek) lub niebezpiecznego dzia豉nia py堯w (jako嗆 produktu jest zdeterminowana klas czysto軼i pomieszczenia).
Rozw鎩 technik pomiarowych, umo磧iwiaj帷ych zliczanie cz御tek py堯w o bardzo ma造ch wymiarach, poczynaj帷 ju od kilku nanometr闚, umo磧iwi podj璚ie prac nad nowymi normami, w kt鏎ych skuteczno嗆 i penetracja, okre郵one metod zliczania cz御tek, b璠 podstaw do klasyfikacji i oceny filtr闚 powietrza. Normy te s opracowywane w ramach dzia豉lno軼i Europejskiego Komitetu Normalizacyjnego CEN/TC 195 Filtry do oczyszczania powietrza.
Jednym z obecnie opracowywanych projekt闚 norm jest prEN 779, w kt鏎ym s opisane metody badania i klasyfikacji filtr闚 wst瘼nych (bazuj帷e nadal na metodach grawimetrycznych, ze wzgl璠u na niewysok skuteczno嗆 tych filtr闚) i metody badania filtr闚 dok豉dnych metod zliczania cz御tek, przy u篡ciu aerozolu o 鈔ednim wymiarze cz御tek 0,4 mm.
Metody badania filtr闚 wysoko skutecznych (typu HEPA i ULPA) s bardziej skomplikowane i wymagaj przeprowadzenia bada w kilku etapach. Decyzj Europejskiego Komitetu Normalizacyjnego CEN/TC 195, podstaw normy europejskiej EN 1822 s metody zliczania cz御tek najbardziej penetruj帷ych (MPPS) o wymiarach z zakresu 0,15-0,30 mm. W celu okre郵enia wymiaru cz御tek najbardziej penetruj帷ych (MPPS), najpierw bada si materia filtracyjny zastosowany w filtrze. Nast瘼nie okre郵a si skuteczno軼i miejscowe (przecieki) i skuteczno嗆 ca趾owit filtru dla cz御tek MPPS. Metody badania wraz z opisem stosowanej aparatury oraz zasady klasyfikacji filtr闚 s zawarte w normach europejskich.
W niniejszym artykule, kt鏎y jest kontynuacj artyku堯w wcze郾iej opublikowanych, przedstawiono szczeg馧owy opis metod badania materia堯w filtracyjnych stosowanych w wysoko skutecznych filtrach powietrza typu HEPA i ULPA. (...)

Metoda oznaczania berylu do oceny nara瞠nia zawodowego
Ewa Gaw璠a, Maria Madej

W niniejszym artykule przedstawiono metody oznaczania berylu w powietrzu na stanowiskach pracy w aspekcie obowi您uj帷ych normatyw闚 higienicznych. W Polsce warto嗆 najwy窺zego dopuszczalnego st篹enia (NDS) dla berylu i jego zwi您k闚 (w przeliczeniu na Be) wynosi 0,001 mg/m3, a warto嗆 najwy窺zego dopuszczalnego st篹enia chwilowego (NDSCh)- 0,003 mg/m3.
Podstaw pierwszej z przedstawionych metod stanowi metoda wed逝g NIOSH, z zastosowaniem techniki absorpcyjnej spektrometrii atomowej (ASA) z p這mieniem podtlenek azotu-acetylen. Czu這嗆 tej metody jest jednak stosunkowo ma豉. Najmniejsze st篹enie berylu, jakie mo積a oznaczy stosuj帷 metod wg NIOSH, wynosi 0,3 µg/ml, co dla pr鏏ki powietrza o obj皻o軼i 5001 odpowiada st篹eniu 0,0006 mg/m3, a 10001 - 0,0003 mg/m3. Przeprowadzone badania do鈍iadczalne mia造 na celu sprawdzenie, czy metod p這mieniow ASA mo積a oznacza st篹enia berylu przynajmniej od poziomu 1/4 warto軼i NDS.
Pomiary absorbancji wykonywano za pomoc spektrometru absorpcji atomowej wyposa穎nego w: lamp z katod wn瘯ow do oznaczania berylu, komputer, kompresor powietrza (sta造 przep造w powietrza 4,5 l/min). (...)

Ocena nara瞠nia pracownik闚 w 鈔odowisku pracy z wykorzystaniem kr鏒koterminowych st篹e dopuszczalnych: st篹enia chwilowego (NDSCh) i pu豉powego (NDSP)


XXXIV posiedzenie Mi璠zyresortowej Komisji ds. Najwy窺zych Dopuszczalnych St篹e i Nat篹e Czynnik闚 Szkodliwych dla Zdrowia w 字odowisku Pracy

Najwy窺ze dopuszczalne st篹enia substancji szkodliwych dla zdrowia w 鈔odowisku pracy (NDS) z definicji mog by przekraczane pod warunkiem, 瞠 przekroczenie zostanie skompensowane w ci庵u tego samego dnia pracy przez r闚nowa積 obni磬 st篹e poni瞠j poziomu NDS. Uci捫liwo嗆 lub szkodliwo嗆 dla zdrowia przekroczenia warto軼i NDS w ci庵u 8-godzinnego dnia pracy zale篡 nie tylko od wielko軼i przekrocze, czasu ich trwania i cz瘰totliwo軼i, ale przede wszystkim od specyfiki biologicznego dzia豉nia poszczeg鏊nych substancji, na kt鏎 sk豉daj si: ilo嗆 substancji wch這ni皻ej do organizmu, metabolizm, zdolno軼i do kumulowania oraz miejscowe dzia豉nie dra積i帷e.
Na podstawie warto軼i NDS nie mo積a wnioskowa o uci捫liwo軼i czy szkodliwo軼i substancji dzia豉j帷ej na cz這wieka w wy窺zych st篹eniach ni NDS, ale w czasie kr鏒szym ni 8 godzin. Je瞠li wi璚 w 鈔odowisku pracy mog wyst徙i kr鏒koterminowe st篹enia przekraczaj帷e NDS, w闚czas ze wzgl璠u na bezpiecze雟two pracuj帷ych, powinny by podj皻e ograniczenia wielko軼i i czas trwania tych przekrocze uwzgl璠; niaj帷e specyfik dzia豉nia konkretnej substancji. (...)

Kobalt w 鈔odowisku pracy - zagro瞠nia i oznaczanie
EWA GAW犵A

Nara瞠nie na kobalt w warunkach przemys這wych wyst瘼uje w postaci dym闚 i py堯w. Wch豉niane s one drog oddechow wywo逝j帷 g堯wnie zatrucia przewlek貫. W zatruciu przewlek造m najcz窷ciej spotykanymi objawami s: kaszel, stany zapalne jamy nosowo-gard這wej, oskrzeli i p逝c oraz zw堯knienie tkanki p逝cnej. Ponadto obserwuje si niewydolno嗆 uk豉du oddechowego i uszkodzenie mi窷nia sercowego, obni瞠nie ci郾ienia krwi, anemi, upo郵edzenie funkcji tarczycy i wiele innych. Ostre zatrucia metalicznym kobaltem zdarzaj si rzadko i sprowadzaj si do silnych atak闚 astmy oskrzelowej. Brak jest danych o wch豉nianiu metalicznego kobaltu drog pokarmow i przez sk鏎. Wiadomo natomiast, 瞠 wch豉nia si on z miejsca podsk鏎nej implantacji. Spotykane s r闚nie sk鏎ne odczyny alergiczne, szczeg鏊nie u os鏏 uczulonych na kobalt, objawiaj帷e si g堯wnie wypryskiem kontaktowym na d這niach. (...)

Oleje mineralne - metody oznaczania
Danuta Kije雟ka

Oleje mineralne s mieszaninami ciek造ch w璕lowodor闚 o d逝gich 豉鎍uchach w璕lowych i temperaturze wrzenia powy瞠j 300蚓. Sk豉d olej闚 jest r騜ny, w zale積o軼i od pochodzenia ropy i technologii jej przerobu. Zr騜nicowanie fizykochemicznych w豉軼iwo軼i r騜nych typ闚 olej闚 mineralnych powoduje, 瞠 s one szeroko stosowane w przemy郵e. Stosuje sieje jako smary, 鈔odki ochronne przeciw korozji metali, czynniki ch這dz帷e i hartuj帷e, separatory w przemy郵e ceramicznym i budowlanym, 鈔odki zmi瘯czaj帷e przy produkcji tworzyw sztucznych, surowce nap璠owe, komponenty kosmetyk闚 i lek闚. W trakcie proces闚 technologicznych oleje mineralne wraz z domieszkami i zanieczyszczeniami przechodz do atmosfery, stanowi帷 zagro瞠nie dla pracownik闚. W artykule om闚iono metody oznaczania olej闚 mineralnych w powietrzu, uj皻e w polskich normach

ㄠczne dzia豉nie toksyczne niekt鏎ych rozpuszczalnik闚 organicznych na organizm
Jolanta Skowro, Lidia Zap鏎, Ma貪orzata Go這fit-Szymczak, Andrzej Starek

ㄠczne dzia豉nie toksyczne jest to biologiczne dzia豉nie dwu lub wi璚ej substancji chemicznych, pobranych lub podanych - a nast瘼nie wch這ni皻ych do organizmu r闚nocze郾ie lub bezpo鈔ednio po sobie.
Badania 陰cznego dzia豉nia toksycznego stanowi obecnie jedno z podstawowych i trudnych zada toksykologii o znaczeniu praktycznym. Obejmuj one ocen mo磧iwych modyfikacji toksycznego dzia豉nia jednej substancji przez inn i mechanizm闚 odpowiedzialnych za te modyfikacje.
Wzajemne oddzia造wanie dwu lub wi璚ej substancji chemicznych w obr瑿ie dowolnego uk豉du nosi miano interakcji. Teoretyczna mo磧iwo嗆 interakcji znanych substancji chemicznych przekracza zdolno軼i przewidywania. Wa積e s r闚nie ilo軼iowe r騜nice skutk闚 interakcji, wynikaj帷e ze zr騜nicowanych dawek lub st篹e substancji chemicznych wch豉nianych do organizmu.

Sk鏎a - zagro瞠nia chemiczne
Zak豉d Zagro瞠 Chemicznych i Py這wych

Sk鏎a stanowi najwa積iejsz barier oddzielaj帷 organizm ludzki od 鈔odowiska zewn皻rznego, jest jednak przepuszczalna dla bardzo wielu substancji chemicznych.
Wiele czynnik闚 mo瞠 zwi瘯szy wydajno嗆 wch豉niania przez sk鏎. Do najwa積iejszych nale膨: stan sk鏎y, r騜nice anatomiczne, wiek, temperatura, wilgotno嗆.
Podczas bezpo鈔edniego kontaktu ze sk鏎 niekt鏎e substancje chemiczne mog niszczy jej warstw ochronn, powodowa wysuszenie, chropowato嗆 i owrzodzenie. Stan taki okre郵a si jako wyprysk z podra積ienia, czy wyprysk toksyczny. Substancje, kt鏎e powoduj t posta zmian chorobowych na sk鏎ze, na og馧 nazywa si substancjami pierwotnie dra積i帷ymi. Najwa積iejsze substancje pierwotnie dra積i帷e to zasady, kwasy, rozpuszczalniki organiczne, myd豉 i 鈔odki pior帷e.
Zmiany uczuleniowe na sk鏎ze przypominaj cz瘰to zmiany, kt鏎e stwierdza si podczas zapalenia sk鏎y (wyst瘼owanie 鈍i康u, pieczenie sk鏎y, pojawienie si plam rumieniowych, grudek, p璚herzyk闚, z逝szczenia nask鏎ka r彗, przedramion, twarzy). Choroby uczuleniowe sk鏎y to wyprysk kontaktowy uczuleniowy (alergiczny) wyst瘼uj帷y u pracownik闚 maj帷ych kontakt ze szkodliwymi substancjami chemicznymi o w豉軼iwo軼iach uczulaj帷ych. Schorzenie to w ostatnich latach dominuje w鈔鏚 chor鏏 zawodowych sk鏎y. (...)

"Wielopier軼ieniowe w璕lowodory aromatyczne w procesach stosowania asfalt闚"
MAΔORZATA PO吉IAK, IVAN MAKHNIASHVILI, JOANNA KOWALSKA

Asfalty (masy bitumiczne) s produktami rafinacji ropy naftowej lub pochodzenia naturalnego. S to sta貫 lub p馧sta貫 substancje charakteryzuj帷e si w豉軼iwo軼iami wi捫帷ymi, po ogrzaniu przechodz帷e w ciecz. Dobrze rozpuszczaj si w disiarczku w璕la. Dok豉dny ich sk豉d chemiczny jest trudny do okre郵enia ze wzgl璠u na r騜ny sk豉d ropy naftowej, z kt鏎ej s otrzymywane. Zawieraj g堯wnie w璕lowodory pier軼ieniowe aromatyczne i/lub naftenowe oraz nasycone. Charakteryzuj si niewielk reaktywno軼i chemiczn. Cz御teczki obecne w asfaltach s kombinacjami wchodz帷ych w sk豉d ropy naftowej grup zwi您k闚 o dobrze poznanej strukturze, takich jak: alkany, alkeny, cykloalkany, cykloalkeny, aromaty i hetero-cz御teczki zawieraj帷e siark, tlen, azot i metale ci篹kie.
Asfalty naftowe s produkowane przede wszystkim z rop bezparafinowych. Przy przer鏏ce ropy przedmuchiwanie powietrzem pozwala r闚nie na wykorzystanie do produkcji asfaltu rop parafinowych. Do produkcji asfalt闚 wykorzystuje si mazut, czyli pozosta這軼i po destylacji atmosferycznej oraz gudron - pozosta這嗆 po destylacji pr騜niowej ropy naftowej.
Asfalty s surowcami powszechnie wykorzystywanymi do produkcji materia堯w do pokrywania nawierzchni dr鏬, materia堯w izolacyjnych i dekarskich oraz do produkcji lakier闚. Ocenia si, 瞠 鈍iatowa roczna produkcja przekracza 60 min t, a ponad 80% tej produkcji jest zu篡wane przez budownictwo drogowe.
Jako嗆 i przeznaczenie asfalt闚 naftowych zale篡 od ich konsystencji, elastyczno軼i oraz innych w豉軼iwo軼i, kt鏎e charakteryzuj si takimi parametrami, jak: penetracja, 豉mliwo嗆, temperatura mi瘯nienia i ci庵liwo軼i.
W zale積o軼i od wykorzystania technologicznego, asfalty naftowe dzieli si na drogowe, przemys這we i specjalne. (...)

Aparaty do oceny czysto軼i powietrza na stanowiskach pracy - wymagania
KRZYSZTOF M. BENCZEK, JACEK WOJUTY垶KI

Narz璠zia pomiarowe stosowane w gospodarce narodowej, kt鏎e s逝膨 do okre郵ania wszelkich ilo軼i przy r騜nego rodzaju czynno軼iach urz璠owych, w szczeg鏊no軼i za te, kt鏎e maj znaczenie dla bezpiecze雟twa, higieny pracy i ochrony zdrowia - powinny by obj皻e nadzorem metrologicznym. Takimi narz璠ziami s aparaty do analizy toksycznych zanieczyszcze powietrza stosowane przy ocenie warunk闚 sanitarno-higienicznych na stanowiskach pracy. Obecnie nie istnieje system pozwalaj帷y na obj璚ie takich aparat闚 odpowiednim nadzorem, dlatego nie ma ani metod, ani formalnych podstaw do sprawdzania wiarygodno軼i wskaza tych aparat闚. W konsekwencji, wed逝g rozporz康zenia Ministra Zdrowia i Opieki Spo貫cznej z dn. 9 lipca 1996 (Dz.U. nr 80, p霩. 394), do oceny nara瞠nia na substancje chemiczne dopuszcza si g堯wnie metody laboratoryjne. Stawia to w k這potliwej sytuacji przedsi瑿iorstwa, kt鏎e powinny i chc przeprowadza kontrol warunk闚 pracy, ale nie sta ich na wyposa瞠nie i utrzymywanie laboratori闚 鈔odowiskowych, a nie mog stosowa tanich i og鏊nodost瘼nych analizator闚 ze wzgl璠u na nieznan wiarygodno嗆 ich wskaza.
W krajach Unii Europejskiej od 1996 r. opracowywano wymagania dla aparat闚 stosowanych do kontroli czysto軼i powietrza na stanowiskach pracy. S one zawarte w projekcie normy prEN 12411 Electrical apparatus usedfor the direct detection and direct concentration measurement of toxic gases and vapours (Aparaty elektryczne stosowane do bezpo鈔edniego wykrywania i bezpo鈔edniego oznaczania st篹e toksycznych par i gaz闚). W listopadzie 1999 r. norma ta zosta豉 ostatecznie zatwierdzona pod nr EN 45544. Zgodnie z tymi wymaganiami, aparaty przed dopuszczeniem do stosowania powinny by badane w trzech podstawowych zakresach: w zakresie parametr闚 chemicznych, elektrycznych i mechanicznych. (...)

Zagro瞠nie N-nitrozoaminami na stanowiskach wulkanizacji ci庵貫j
dr in. WOJCIECH DOMA垶KI

Wsp馧czesny cz這wiek nara穎ny jest na dzia豉nie wielu czynnik闚 szkodliwych i niebezpiecznych dla zdrowia. Czynniki te wyst瘼uj zar闚no w czasie wolnym od pracy, jak i podczas wykonywania czynno軼i zawodowych. Jednym z bardziej uci捫liwych jest przemys gumowy. Jest on zaliczany do tzw. „brudnego przemys逝". Mimo 瞠 na stanowiskach pracy w zak豉dach przemys逝 gumowego panuj trudne warunki pracy, to zagro瞠nia chemiczne tam wyst瘼uj帷e nie s w pe軟i rozpoznane. Przyczyn takiego stanu jest z這穎ny proces technologiczny, jak i du瘸 liczba stosowanych zwi您k闚 chemicznych o bardzo r騜nych w豉sno軼iach fizycznych i chemicznych.
Podczas przetwarzania mieszanka gumowa poddawana jest dzia豉niu czynnik闚 fizycznych oraz mechanicznych. G堯wnym etapem ca貫go procesu technologicznego jest wulkanizacja, w kt鏎ej mieszanka gumowa w wyniku proces闚 chemicznych przekszta販ana jest w gum, a wyr鏏 uzyskuje ostateczny kszta速 i w豉軼iwo軼i. Proces wulkanizacji jest prowadzony zazwyczaj w wysokiej temperaturze i pod podwy窺zonym ci郾ieniem. Wytwarzaniu i przetwarzaniu mieszanki gumowej towarzyszy emisja do powietrza wielu zwi您k闚 chemicznych w postaci gaz闚, par i py堯w. Emitowane zanieczyszczenia zawieraj zar闚no komponenty mieszanki gumowej, produkty ich termicznej destrukcji, jak i produkty reakcji ubocznych. (...)

Cyjanamid i jego s鏊 wapniowa - antabusy - w 鈔odowisku pracy
MAREK DOBECKI, MAΔORZATA KUPCZEWSKA

Reakcja „antabusowa" polega na spowodowaniu nietolerancji alkoholu w wyniku za篡cia leku o nazwie Antabus (Anticol, Esperal), stosowanego w leczeniu odwykowym alkoholizmu. Lek pod wzgl璠em chemicznym jest pochodn徠iuramu. Reakcja ta polega na inhibicji aktywno軼i dehydrogenazy aldehydowej, co doprowadza do znacznego nagromadzenia si we krwi aldehydu octowego, gdy nie ulega on dalszemu utlenieniu do kwasu octowego. Po niewielkich dawkach alkoholu wyst瘼uje zaczerwienienie twarzy, obrz瘯 spoj闚ek, uczucie gor帷a, d豉wienie w gardle, l瘯, b鏊e za mostkiem, przyspieszenie t皻na, spadek ci郾ienia. Po wi瘯szych dawkach alkoholu do om闚ionych objaw闚 mo瞠 do陰czy zapa嗆 naczyniowa, 酥i帷zka i 鄉ier wskutek pora瞠nia o鈔odka oddechowego.
Na podstawie analizy najnowszych danych literaturowych stwierdzono mo磧iwo嗆 wyst瘼owania „efektu antabusowego” u pracownik闚 spo篡waj帷ych alkohol po zako鎍zeniu pracy w nara瞠niu na cyjanamid i jego s鏊 wapniow, substancji, kt鏎ych mechanizm dzia豉nia toksycznego polega na inhibicji aktywno軼i dehydrogenazy aldehydowej. (...)

Szkodliwe substancje chemiczne w procesie przetw鏎stwa 篡wic fenolowo-formaldehydowych
MAΔORZATA PO吉IAK, EWA KOZIE, ANNA JE浩WSKA

砰wice fenolowo-formaldehydowe nale膨 do grupy tworzyw sztucznych - kondensacyjnych, powszechnie stosowanych w krajowym przemy郵e. S one wykorzystywane mi璠zy innymi do produkcji materia堯w ciernych i 軼iernych, form i rdzeni dla przemys逝 odlewniczego, wyrob闚 elektroizolacyjnych, wyrob闚 termoizola-cyjnych z we軟y mineralnej i w堯kna szklanego, tworzyw warstwowych, spoiw stosowanych w przemy郵e meblarskim, klej闚, farb oraz wyrob闚 powszechnego u篡tku. W procesach produkcji detali z 篡wic fenolowo-formaldehydowych, tworzywa te s najcz窷ciej modyfikowane i mieszane z wype軟iaczami, utwardzaczami, 鈔odkami smaruj帷ymi, rozpuszczalnikami, barwnikami, w celu uzyskania wyrob闚 o odpowiednich w豉軼iwo軼iach.
Podczas przetw鏎stwa 篡wic tworzywa te s utwardzane na skutek dzia豉nia wysokich temperatur w zakresie od 160蚓 do 250蚓. W procesie tym wydzielaj si do powietrza stanowisk pracy z這穎ne mieszaniny szkodliwych substancji o r騜nym charakterze chemicznym i r騜nym stopniu toksyczno軼i, kt鏎ych 廝鏚貫m s same 篡wice, jak r闚nie 鈔odki modyfikuj帷e ich w豉軼iwo軼i oraz substancje wchodz帷e w sk豉d mieszanek. Nara瞠nie pracownik闚 na substancje chemiczne mo瞠 r闚nie wyst瘼owa podczas sporz康zania mieszanek i formowania wyrobu, kiedy to nast瘼uje sieciowanie 篡wicy. (...)

Problemy globalnej harmonizacji system闚 klasyfikacyjnych i znakowania substancji chemicznych
BOLESxW HANCYK

W 1989 r. Mi璠zynarodowa Organizacja Pracy (ILO) uchwali豉 rezolucj dotycz帷 harmonizacji system闚 klasyfikacji i znakowania przy stosowaniu niebezpiecznych substancji chemicznych w pracy. Podejmuj帷 kroki zmierzaj帷e do realizacji rezolucji, ILO przygotowa豉 raport, w kt鏎ym okre郵i豉 ilo嗆 i zakres zada wynikaj帷ych z harmonizacji system闚 klasyfikacyjnych. W 1991 r. ustalono, 瞠 w ramach istniej帷ego Mi璠zynarodowego Programu Bezpiecze雟twa Chemicznego firmowanego przez ILO, 安iatow Organizacj Zdrowia (WHO) i program ONZ ds. Ochrony 字odowiska (UNEP) zostanie powo豉na grupa koordynacyjna ds. harmonizacji system闚 klasyfikacji substancji chemicznych (CG/HCCS). Jej pierwszymi dokonaniami by這 okre郵enie nast瘼uj帷ych priorytet闚 tematycznych procesu harmonizacji:
A. Zagro瞠nia zdrowia obejmuj帷e kryteria oceny zagro瞠 substancjami
dzia豉j帷ymi dra積i帷o, 穋帷o na tkank biologiczn; w陰czono tu r闚nie kryteria oceny d逝gotrwa造ch zagro瞠 dla zdrowia, w tym dzia豉nia na okre郵one narz康y wewn皻rzne, dzia豉nie alergen闚, zwi您k闚 rakotw鏎czych, mutagennych i teratogennych;
B. Zagro瞠nia fizykochemiczne obejmuj帷e kryteria oceny zagro瞠 stwarzanych
przez substancje we wszystkich stanach skupienia ze szczeg鏊nym uwzgl璠nieniem materia堯w wybuchowych, substancji „samoreaktywnych”, utleniaj帷ych, w陰cznie z nadtlenkami, ulegaj帷ych 豉two polimeryzacji, a tak瞠 substancji dzia豉j帷ych koroduj帷e na inne materia造;
C. Zagro瞠nia 鈔odowiska obejmuj帷e kryteria oceny zagro瞠nia 鈔odowiska
wodnego, gleby i atmosfery;
D. Informacje o zagro瞠niach obejmuj帷e znakowanie opakowa, karty
charakterystyk substancji niebezpiecznych, sposoby szkolenia w zakresie rozpoznawania zagro瞠;
E. Zagro瞠nia specjalne obejmuj帷e kryteria oceny materia堯w promieniotw鏎czych
i odpad闚 niebezpiecznych;
F. Metody klasyfikacji obejmuj帷e kryteria oceny preparat闚 (mieszanin).
Sekretariat CG/HCCS przewidywa zako鎍zenie prac nad wymienionymi priorytetami - poza E - w 1995 r. Natomiast priorytet E, ze wzgl璠u na masowo嗆 obrotu preparatami, mia by zako鎍zony w 1993 r. Okaza這 si jednak, 瞠 te optymistyczne prognozy musia造 zosta skorygowane i aktualny termin zako鎍zenia prac opiewa na rok 2001. (...)

Ochrona czysto軼i powietrza na stanowiskach pracy
Ewa Gaw璠a

Punktem wyj軼ia do przeprowadzenia oceny nara瞠nia zawodowego na szkodliwe substancje chemiczne oraz py造 s wyniki pomiar闚 ich st篹e w powietrzu na stanowiskach pracy. Niezb璠ne s do tego metody ilo軼iowego oznaczania poszczeg鏊nych czynnik闚 chemicznych, metody selektywne, o odpowiedniej czu這軼i i precyzji. Metody takie s ustanawiane przez Polski Komitet Normalizacyjny (PKN) jako polskie normy (PN). Normy metodyczne z zakresu ochrony powietrza na stanowiskach pracy stanowi jeden z element闚 polityki pa雟twa realizowanej przez Ministerstwo Pracy i Polityki Socjalnej, (obecnie Spo貫cznej) kt鏎ej celem jest prawid這wa ocena zagro瞠 chemicznych, a w konsekwencji zapewnienie bezpiecznych warunk闚 pracy. Ustanowienie warto軼i normatywu higienicznego okre郵aj帷ego najwy窺ze dopuszczalne st篹enie (NDS) dla substancji, kt鏎ej brak by這 dotychczas w systematycznie aktualizowanym wykazie Ministra Pracy i Polityki Spo貫cznej, lub zmiana takiej warto軼i dla substancji z wykazu, wymaga opracowania metody analitycznej umo磧iwiaj帷ej pomiary jej st篹e na stanowiskach pracy, a wi璚 dostosowanej do obowi您uj帷ej warto軼i NDS.
Dlatego opracowywanie metod oznaczania szkodliwych substancji chemicznych na stanowiskach pracy i ich normalizowanie jest procesem ci庵造m. Prace normalizacyjne w tej dziedzinie s prowadzone od kilkudziesi璚iu lat. Przez lata zajmowa豉 si tym Komisja Normalizacyjna
dzia豉j帷a do ko鎍a 1993 r. przy O鈔odku Normalizacyjnym Centralnego Instytutu Ochrony Pracy. Od roku 1994 dzia豉lno嗆 t kontynuuje Normalizacyjna Komisja Problemowa nr 159 ds. zagro瞠 chemicznych i py這wych w 鈔odowisku pracy (inauguracyjne posiedzenie Komisji odby這 si w kwietniu 1994 r.), kt鏎a — tak jak i jej poprzedniczka — wsp馧pracuje z Zespo貫m Ochrony Zdrowia i 字odowiska (obecnie jest to Zesp馧 Zagadnie Og鏊nych, Ochrony Zdrowia i 字odowiska) Polskiego Komitetu Normalizacyjnego — pa雟twowej jednostki organizacyjnej, utworzonej z mocy ustawy o normalizacji z dnia 3 kwietnia 1993 r. (Dziennik Ustaw nr 56, p霩. 251). PKN przej掖 po Polskim Komitecie Normalizacji, Miar i Jako軼i wszystkie sprawy zwi您ane z normalizacj (ustawa o normalizacji nie tylko powo逝je PKN, lecz r闚nie ustala zakres jego dzia豉nia i wprowadza zasady obecnego systemu normalizacyjnego w Polsce). (...)

Ocena dzia豉nia toksycznego substancji chemicznych metodami alternatywnymi - in vitro
Lidia Zap鏎, Jolanta Skowro, Ma貪orzata Go這fit-Szymczak

Wsp馧czesna cywilizacja nierozerwalnie wi捫e si z rozwojem przemys逝 chemicznego. W 鈍ietle obowi您uj帷ych w Polsce przepis闚 prawnych (art. 220 Kodeksu pracy) „niedopuszczalne jest stosowanie materia堯w i proces闚 technologicznych bez uprzedniego ustalenia stopnia ich szkodliwo嗆 dla zdrowia pracownik闚...".
Informacji na temat szkodliwego dzia豉nia substancji chemicznych na organizm dostarczaj przede wszystkim badania toksykologiczne. Jako軼i i wiarygodno嗆 wynik闚 tych bada zale膨 od wyboru w豉軼iwych metod badawczych, odpowiednich warunk闚 technicznych, staranno軼i ich przeprowadzenia. Do niedawna podstaw wi瘯szo軼i ocen szkodliwego dzia豉nia substancji chemicznych na organizm cz這wieka by造 badania do鈍iadczalne prowadzone na zwierz皻ach, przede wszystkim gryzoniach. Jednak wzgl璠y etyczne, ekonomiczne, a tak瞠 przepisy prawne o ochronie zwierz徠 zmusi造 do praktycznego wdro瞠nia alternatywnych metod oceny toksyczno軼i, przynajmniej w niekt鏎ych typach bada. Og鏊ne za這瞠nia bada alternatywnych zawarte s w sformu這wanej w latach sze嗆dziesi徠ych przez Russella i Burcha idei tzw. „trzech R": Reduction - zmniejszenie w eksperymencie liczby zwierz徠 niezb璠nych do uzyskania informacji o dzia豉niu toksycznym substancji. Refinement - udoskonalenie stosowanych metod badawczych w celu zminimalizowania cierpie zwierz徠. Replacement - zast瘼owanie tam, gdzie to uzasadnione bada in vivo badaniami in vitro. (...)

Zagro瞠nia przy produkcji bezfreonowych pianek poliuretanowych
Danuta Kije雟ka, Beata B豉jet

Wycofywanie freon闚 jako porofor闚 spienionych tworzyw poliuretanowych i wprowadzanie na ich miejsce palnych w璕lowodor闚 stworzy這 nowe zagro瞠nia r闚nie po瘸rowe tak przy produkcji, jak i u篡tkowaniu tych tworzyw.
Tworzywa poliuretanowe (PUR) s dla organizmu oboj皻ne, w zwi您ku z czym nie stwarzaj zagro瞠nia dla zdrowia, natomiast niekt鏎e sk豉dniki stosowane do ich wytwarzania charakteryzuje znaczna toksyczno嗆 - dotyczy to zw豉szcza izocyjanian闚. Spienianie poliuretan闚 jest reakcj silnie egzotermiczn. Podwy窺zona temperatura procesu i szybkie wydzielanie si ditlenku w璕la powoduje, 瞠 niekt鏎e substancje wyj軼iowe mog by emitowane do powietrza podczas procesu spieniania. Nale篡 spodziewa si r闚nie emisji substancji nie odgrywaj帷ych istotnej roli w procesie, a obecnych jako zanieczyszczenia poszczeg鏊nych sk豉dnik闚.
Stwierdzono, 瞠 g堯wnym sk豉dnikiem gaz闚 wydzielaj帷ych si w procesach spieniania jest czynnik spieniaj帷y - porofor. Ilo嗆 zu篡tego w reakcji poroforu zale篡 od zadanej, wymaganej g瘰to軼i pozornej (ci篹aru w豉軼iwego) produkowanej pianki. W gazach poreakcyjnych zidentyfikowano izocyjaniany, aminy (katalizatory) i rozpuszczalniki organiczne. (...)

Ocena higieniczna zapylenia w 鈔odowisku pracy rolnika
Anna Mo這cznik

Higiena pracy, 陰cz帷a w sobie wszelkie dzia豉nia zmierzaj帷e do ochrony pracuj帷ego przed utrat zdrowia w wyniku oddzia造wania r騜nych czynnik闚 zwi您anych z charakterem pracy oraz z materialnym i spo貫cznym 鈔odowiskiem pracy, w warunkach polskich funkcjonuje w odniesieniu do stanowisk przemys這wych. Rolnicze 鈔odowisko pracy, zw豉szcza w sferze gospodarstw indywidualnych, stanowi otwarty problem higieniczny zar闚no pod wzgl璠em metodycznym, jak i organizacyjno-prawnym.
Py jest tym czynnikiem, kt鏎y towarzyszy najcz窷ciej rolnikowi w jego pracy. Definicja funkcjonuj帷a w Unii Europejskiej okre郵a py jako dyspersyjne rozmieszczenie substancji sta造ch w powietrzu, powsta貫 w wyniku proces闚 mechanicznych lub na skutek poruszania tej substancji. (...)

Beryl i jego zwi您ki wyst瘼owanie, zastosowanie i ocena nara瞠nia
Maria Madej

Skuteczne dzia豉nie na rzecz ochrony cz這wieka w 鈔odowisku pracy wymaga obiektywnej oceny zakresu i wielko軼i zagro瞠 zwi您anych z wyst瘼owaniem szkodliwych substancji chemicznych w r騜nych procesach i technologiach.
Beryl nale篡 do tzw. pierwiastk闚 deficytowych, tzn. wyst瘼uj帷ych w bardzo ma造ch ilo軼iach w globie ziemskim. Jego 鈔ednia zawarto嗆 w skorupie ziemskiej wynosi oko這 6 mg/kg. Zawarto嗆 berylu w ska豉ch i minera豉ch wynosi od 0,038 do 11,4 mg/kg, w glebach ilastych od 2 do 5 mg/kg, w piaskowcu poni瞠j l mg/kg, w wapieniu znacznie poni瞠j l mg/kg, w w璕lu kamiennym 1,8 - 2,2 mg/kg, a w ropie naftowej oko這 100 µg/1.
Rudy zawieraj帷e beryl wyst瘼uj w z這瘸ch pegmatytowych i niepegmatytowych. Wi瘯szo嗆 wydobywanych rud berylu pochodzi ze z堯 zlokalizowanych w Afryce, obu Amerykach i Australii. Z這瘸 rud berylu niepegmatytowych znajduj si w Stanach Zjednoczonych oraz na obszarze by貫go ZSRR. W Polsce niewielkie z這瘸 rud berylu wyst瘼uj w G鏎ach Sowich oraz w R騜anej na Dolnym 奸御ku. Spo鈔鏚 kilkudziesi璚iu minera堯w berylu spotykanych w tego typu z這瘸ch, praktyczne znaczenie maj beryl jako minera i bertrandyt. Zawarto嗆 tlenku berylu w rudzie berylowej wynosi oko這 4%, w rudzie bertrandytowej nie przekracza 1,4%. (...)

Czynniki wp造waj帷e na toksyczno嗆 substancji chemicznych
Halina Puchalska

Zatrucia powstaj帷e w trakcie pracy zawodowej spowodowane szkodliwymi substancjami chemicznymi s to zazwyczaj zatrucia przewlekle, powstaj帷e w wyniku wch豉niania niewielkich dawek jednej lub wi瘯szej liczby substancji szkodliwych dla zdrowia w warunkach powtarzaj帷ego si nara瞠nia.
Okre郵enie „substancja szkodliwa” wed逝g S這wnika termin闚 stosowanych w toksykologii z roku 1994 brzmi: „... jest to czynnik chemiczny, kt鏎y w warunkach kontaktu z organizmem cz這wieka mo瞠 wywo豉 okre郵one efekty biologiczne lub zdrowotne, wyst瘼uj帷e w trakcie nara瞠nia lub w okresie p騧niejszym, a tak瞠 w nast瘼nych pokoleniach.”
Mechanizm powstawania zatru trzeba rozpatrywa uwzgl璠niaj帷 mo磧iwie wiele czynnik闚 wywieraj帷ych istotny wp造w na ostateczny obraz zatrucia. Obraz ten jest wypadkow dzia豉nia wszystkich wchodz帷ych w gr czynnik闚 i warunk闚. Czynniki wp造waj帷e na toksyczno嗆 mo積a uj望 w dwie grupy.
Pierwsza to w豉軼iwo軼i fizykochemiczne substancji toksycznej, do drugiej zalicza si czynniki biologiczne, uzale積ione od w豉軼iwo軼i organizmu. Czynniki zaliczane do grupy pierwszej s nazywane zewn徠rzustrojowymi. S one zwi您ane z rozpuszczalno軼i substancji chemicznej, zdolno軼i dysocjacji, jonizacji oraz budow chemiczn warunkuj帷 aktywno嗆 biologiczn, a tym samym toksyczno嗆. Czynniki biologiczne wewn徠rzustrojowe 陰cz si natomiast ze struktur kom鏎ek, tkanek i narz康闚, zdolno軼i wch豉niania zwi您ku, a przede wszystkim z jego aktywno軼i biologiczn. W鈔鏚 tych czynnik闚 bardzo wa積 rol odgrywaj czynniki osobnicze, takie jak: p貫, wiek, konstytucja organizmu, stany chorobowe nabyte lub wrodzone, a zatem czynniki genetyczne oraz czynniki 鈔odowiskowe. Zwykle obydwa sposoby dzia豉nia wyst瘼uj jednocze郾ie. (...)

Zasady ustalania warto軼i najwy窺zego st篹enia pu豉powego (NDSP) dla substancji chemicznych
Jolanta Skowro

Na XXVIII posiedzeniu Mi璠zyresortowej Komisji ds. Najwy窺zych Dopuszczalnych St篹e i Nat篹e Czynnik闚 Szkodliwych dla Zdrowia w 字odowisku Pracy w dniu 15 grudnia 1998 r. omawiano stanowisko Zespo逝 Ekspert闚 ds. Czynnik闚 Chemicznych w sprawie kryteri闚 ustalania warto軼i najwy窺zego dopuszczalnego st篹enia pu豉powego (NDSP) dla substancji chemicznych bez ustalenia warto軼i NDS. Uczestnik闚 spotkania zapoznano z podej軼iem do warto軼i NDSP Ameryka雟kiej Konferencji Higienist闚 Przemys這wych (ACGIH) oraz Niemieckiej Komisji MAC.
W Polsce warto軼i NDSP wraz z warto軼iami NDS obowi您uj dla 9 substancji chemicznych (rozporz康zenie MPiPS z dnia 17 czerwca 1998 r., Dz. U. nr 79, poz. 513). ACGIH ustali豉 warto軼i NDSP (STEL-C) dla 48 substancji chemicznych. W Niemczech dla 133 substancji chemicznych obowi您uj warto軼i tzw. „peak limitation”, kategoria I. S to w豉軼iwie warto軼i chwilowe, ustalane na podstawie mechanizmu dzia豉nia toksycznego i kinetyki przemian substancji w organizmie. (...)

Na g鏎 strony

Siedziba instytutu
Strona g堯wnaIndeks s堯wStrona BIPCIOP
Linia

Copyright © Centralny Instytut Ochrony Pracy - Pa雟twowy Instytut Badawczy
Wszelkie prawa do udost瘼nianych materia堯w informacyjnych s zastrze穎ne.
Kopiowanie w celu rozpowszechniania fragment闚 lub ca這軼i materia堯w jest zabronione. Udost瘼nione materia造 mo積a kopiowa zar闚no we fragmentach,
jak i w ca這軼i wy陰cznie na u篡tek w豉sny.

ul. Czerniakowska 16, 00-701 Warszawa, tel. (+48 22) 623 36 98, fax (+48 22) 623 36 93