Logo CIOP CIOPMapa serwisu English version
CIOPWsteczPoziom wy瞠jCIOP
.. | Postanowienia przepis闚 | Charakterystyka terenu otaczaj帷ego zak豉d | Termin dokonania zg這szenia | Dokonywanie zmian | Dokument zg這szenia


Zalecenia  dotycz帷e charakterystyki terenu otaczaj帷ego zak豉d posiadaj帷y obiekty  niebezpieczne

Powstaje wi璚 w zwi您ku z tym kilka  pyta:
  1. Jakie czynniki nale篡 uwzgl璠ni jako te, kt鏎e mog  przyczyni si do zwi瘯szenia zagro瞠nia awari przemys這w?
  2. Jakie czynniki nale篡 uzna jako te, kt鏎e mog  pog喚bi skutki powa積ej awarii?
  3. Jak nale篡 rozumie poj璚ie „teren otaczaj帷y zak豉d,”  to znaczy o jaki obszar tu chodzi? Je郵i przyjmiemy w pewnym uproszczeniu, 瞠  jest to powierzchnia okr璕u w centrum kt鏎ego znajduje si obiekt  niebezpieczny, to jaki nale篡 przyj望 promie tego okr璕u R? Lub jak nale篡  przyj望 odleg這嗆 L, je郵i z uzasadnionych wzgl璠闚 nale篡 oczekiwa  ukierunkowanego rozprzestrzeniania si pierwotnych skutk闚 awarii (lub  oddzia造wania czynnik闚 zewn皻rznych na powstanie awarii)?

Dyrektywa Seveso II nie okre郵a w tym wzgl璠zie wymaga. Ustawa Prawo ochrony 鈔odowiska r闚nie nie reguluje szczeg馧owo tej kwestii. To z kolei oznacza, 瞠 zar闚no prowadz帷y obiekty zidentyfikowane jako niebezpieczne tzn. zwi瘯szonego lub du瞠go ryzyka awarii, jak r闚nie w豉軼iwe w豉dze sprawuj帷e nadz鏎, przyjmuj帷e zg這szenia oraz wykonuj帷e inne przewidziane prawem zadania, mog stosowa zr騜nicowane podej軼ie do omawianej kwestii.

W celu okre郵enia proponowanego podej軼ia do tych zagadnie wykonano prace studialne r騜nych zagranicznych i krajowych materia堯w 廝鏚這wych. Chodzi tu przede wszystkim o zalecenia dotycz帷e okre郵enia czynnik闚 zwi瘯szaj帷ych zagro瞠nia awari lub czynnik闚 mog帷ych pog喚bi skutki powa積ej awarii przemys這wej (pytania 1 i 2 sformu這wane wy瞠j). Szczeg鏊n uwag zwr鏂ono na zagadnienie wyznaczania wielko軼i obszar闚, kt鏎e nale篡 uzna za „otoczenie zak豉du”, w odniesieniu do kt鏎ego nale篡 podawa w zg這szeniu wymagane informacje (pytanie 3). Kwestia wielko軼i tego obszaru jest oczywi軼ie spraw indywidualn w odniesieniu do danego obiektu niebezpiecznego. Zale篡 ona od rodzaju zagro瞠 (uwolnienie substancji o r騜nym stopniu toksyczno軼i, ich posta, lotno嗆, zagro瞠nie ekotoksyczne, zagro瞠nie po瘸rowe r騜nego rodzaju, wybuchowo嗆, itd.). Wielko嗆 obszaru zale篡 tak瞠 m.in. od wielu czynnik闚 charakteryzuj帷ych dany obszar (np. topografia terenu), oraz od ilo軼i substancji niebezpiecznych. W tej sytuacji niemo磧iwe jest wyznaczenie jakich uniwersalnych kryteri闚 do ustalenia a priori wielko軼i takich obszar闚 i nadanie im normatywnego charakteru.

Jak wiadomo, ustalenie, prognozowanie stref i obszar闚, na kt鏎ych mog wyst徙i r騜norodne skutki powa積ej awarii (po瘸ry, wybuchy, uwolnienia) jest jednym z g堯wnych cel闚 raport闚 o bezpiecze雟twie, s one tak瞠 jedn z podstawowych przes豉nek przy opracowaniu wewn皻rznych i zewn皻rznych plan闚 operacyjno-ratowniczych. Te wielko軼i s oceniane za pomoc odpowiednich metod, przede wszystkim symulacji komputerowej, stosowanych do konkretnych sytuacji rozwa瘸nych w ramach ustalania oraz analizy scenariuszy awarii.

S to jednak procedury wykonywane w zasadzie tylko w zak豉dach kategorii ZDR, przepisy bowiem nie formu逝j takich wymaga wobec ZZR. Ponadto nale篡 zauwa篡, 瞠 w przypadku ZDR analiza ryzyka wyst徙ienia awarii oraz ocena zasi璕u i rodzaju jej skutk闚 s procedurami wykonywanymi znacznie p騧niej, ni procedura zg這szenia. Innymi s這wy – wielko軼i te w czasie wykonywania procedury zg這szenia nie s dost瘼ne.

Na potrzeby procedury zg這szenia, zar闚no w przypadku ZZR, jak i ZDR, niezb璠ne jest jednak ustalenie zalecanych wielko軼i obszar闚, na kt鏎ych nale篡 scharakteryzowa te czynniki, kt鏎e mog w oczywisty spos鏏 wp造n望 na wielko嗆 zagro瞠nia awari lub na wielko嗆 jej skutk闚. Celowe jest przy tym, aby podej軼ie do tych kwestii zarz康闚 obiekt闚 niebezpiecznych a tak瞠 w豉軼iwych w豉dz by這 na terenie kraju w miar ujednolicone.

Propozycje ujednoliconego sposobu okre郵ania otoczenia obiekt闚 niebezpiecznych

Propozycje opracowano na podstawie danych literaturowych, w kt鏎ych podano sposoby oceny stref zagro瞠nia skutkami wybuch闚, po瘸r闚 i uwolnie. Chodzi tu o dane o wielkich katastrofach przemys這wych w ostatnich latach a tak瞠 o dane o wielko軼i stref zagro瞠nia w przypadku uwolnienia ok. 130 szczeg鏊nie niebezpiecznych, najbardziej rozpowszechnionych substancji chemicznych (bardzo toksycznych, toksycznych, skrajnie i wysoce 豉two palnych i wybuchowych) zamieszczone w „Tabelach wielko軼i stref zagro瞠nia, ostrzegania i ewakuacji”1).

Opracowuj帷 propozycje nawi您ano tak瞠 do postanowie poprzedniej, pierwszej Dyrektywy Seveso (82/501/EWG wraz z jej zmianami, w kt鏎ej ustalono odleg這嗆 mi璠zy obiektami 500  m jako czynnik powoduj帷y wzrost zagro瞠nia awari, kt鏎 nale篡 uwzgl璠nia przy wykonywaniu szeregu procedur przeciwdzia豉nia awariom przemys這wym. Jak ju wspomniano, wielko嗆 tych stref zale篡 od rodzaju zagro瞠nia oraz od rodzaju i ilo軼i substancji niebezpiecznych. Bez indywidualnych pe軟ych analiz scenariuszy awarii nie jest mo磧iwe ich precyzyjne okre郵enie.

W zwi您ku z tym, na potrzeby procedury notyfikacji, tj. zg這szenia niebezpiecznego obiektu w豉軼iwym w豉dzom, zaproponowano w celu ujednolicenia oceny sytuacji i okre郵enia czynnik闚 zwi瘯szaj帷ych zagro瞠nie oraz czynnik闚 pog喚biaj帷ych skutki awarii zalecane podej軼ie do charakteryzacji otoczenia zak豉du. Polega ono na ustaleniu dw鏂h zalecanych wielko軼i - odleg這軼i L lub promienia okr璕u R, kt鏎e nale篡 uwzgl璠nia przy opracowaniu informacji dotycz帷ych otoczenia obiektu (zak豉du / instalacji) niebezpiecznego. Fakt zakwalifikowania obiektu niebezpiecznego do kategorii zwi瘯szonego ryzyka awarii (ZZR) lub do kategorii du瞠go ryzyka (ZDR) odzwierciedla wewn皻rzne, immanentne czynniki okre郵aj帷e zagro瞠nie zwi您ane z rodzajem i ilo軼i r騜nych substancji niebezpiecznych. Logicznym wi璚 jest przyj璚ie za這瞠nia, 瞠 wielko嗆 obszaru czyli terenu otaczaj帷ego obiekt niebezpieczny (tzn. wielko嗆 L lub R) r闚nie powinna by r騜na dla obu kategorii obiekt闚 niebezpiecznych oraz powinna uwzgl璠nia rodzaj czynnika stwarzaj帷ego zagro瞠nie (po瘸r, wybuch, uwolnienie substancji toksycznych).

Poni瞠j przedstawiono propozycje tych wielko軼i, przygotowane na podstawie materia堯w 廝鏚這wych z uwzgl璠nieniem wy瞠j om闚ionych za這瞠.


  1. Czynniki zwi瘯szaj帷e zagro瞠nie

    Zalecana wielko嗆 stref (wielko軼i L i/lub R) wewn徠rz lub na zewn徠rz obiektu niebezpiecznego, w celu okre郵enia czynnik闚, kt鏎e mog przyczyni si do zwi瘯szenia zagro瞠nia awari przemys這w, w tym do zaistnienia efektu domina:

      • dla obiekt闚 o zwi瘯szonym ryzyku: L/R ≤ 500m
      • dla obiekt闚 o du篡m ryzyku: L/R ≤ 1000m

  2. Komentarz:
    Ustalaj帷 te proponowane wielko軼i uwzgl璠niono przede wszystkim zagro瞠nia po瘸rowo-wybuchowe. Uwolnienie substancji toksycznych, zar闚no wewn徠rz zak豉du jak i z obiekt闚 na zewn徠rz zak豉du, je郵i nie s one r闚nocze郾ie wybuchowe lub skrajnie/wysoce 豉two palne, nie powoduje mo磧iwo軼i zaistnienia efektu domina lecz b璠zie stanowi czynnik wp造waj帷y na wielko嗆 skutk闚. Opr鏂z zagro瞠 po瘸rowo-wybuchowych w strefach okre郵anych przez proponowane warto軼i L i R, nale篡 uwzgl璠ni inne czynniki zewn皻rzne, przede wszystkim takie mo磧iwe zjawiska jak obsuni璚ie ziemi, powodzie, t徙ni璚ia gruntu (na obszarach g鏎niczych), itp.


  1. Czynniki pog喚biaj帷e skutki awarii

  2. Zalecana wielko嗆 stref (wielko軼i L i/lub R) wzgl璠em obiektu niebezpiecznego, na kt鏎ych powinny by zidentyfikowane czynniki mog帷e spowodowa pog喚bienie skutk闚 powa積ych awarii:

    1. Zagro瞠nia  po瘸rowo-wybuchowe:
      • dla obiekt闚 o zwi瘯szonym ryzyku: L/R ≤  500m
      • dla obiekt闚 o du篡m ryzyku: L/R ≤  1000m


    1. Zagro瞠nia zwi您ane z uwolnieniem du篡ch  ilo軼i substancji skrajnie i wysoce 豉two palnych (bez po瘸ru lub wybuchu)  mog帷ych utworzy chmury „wybuchowo-po瘸rowe”
      • dla obiekt闚 o zwi瘯szonym ryzyku: L/R ≤ 1500m
      • dla obiekt闚 o du篡m ryzyku: L/R ≤ 3000m
      • w przypadku lokalizacji obiektu  niebezpiecznego w strefie zwartej zabudowy miejskiej:

      L/R ≤ 2000m
      L/R ≤ 4000m
      Odpowiednio dla obiekt闚 o  zwi瘯szonym i du篡m ryzyku



    1. Zagro瞠nia zwi您ane z uwolnieniem  substancji bardzo toksycznych:
      • dla obiekt闚 o zwi瘯szonym ryzyku: L/R ≤ 5000m
      • dla obiekt闚 o du篡m ryzyku: L/R ≤ 8000m
      • w przypadku lokalizacji obiekt闚  niebezpiecznych w strefie zwartej zabudowy miejskiej:

      L/R ≤ 8000m
      L/R ≤ 12000m
      Odpowiednio dla obiekt闚 o  zwi瘯szonym i du篡m ryzyku



    1. Zagro瞠nie zwi您ane z uwolnieniem substancji toksycznych
      • dla obiekt闚 o zwi瘯szonym ryzyku L/R ≤  3000m
      • dla obiekt闚 o du篡m ryzyku L/R ≤  5000m
      • w przypadku lokalizacji obiekt闚  niebezpiecznych w strefie zwartej zabudowy miejskiej:

      L/R ≤ 5000m
      L/R ≤ 8000m
      Odpowiednio dla obiekt闚 o zwi瘯szonym i du篡m  ryzyku



    1. Zagro瞠nie zwi您ane z uwolnieniem substancji niebezpiecznych  dla 鈔odowiska w postaci lotnej
      • dla obiekt闚 o zwi瘯szonym ryzyku L/R ≤ 5000m
      • dla obiekt闚 o du篡m ryzyku L/R ≤  8000m


Je郵i chodzi o rodzaj czynnik闚 to znaczy rodzaj obiekt闚 znajduj帷ych si w otoczeniu, sprawa wydaje si dosy oczywista. Dla porz康ku wymienimy poni瞠j rodzaje obiekt闚, kt鏎e nale篡 szczeg鏊nie mie na uwadze dokonuj帷 charakterystyki terenu otaczaj帷ego obiekt niebezpieczny w strefach okre郵anych przy pomocy wielko軼i L i R.

S to przede wszystkim:

  • osiedla mieszkaniowe lub zwarta zabudowa miejska (liczba mieszka鎍闚);
  • obiekty u篡teczno軼i publicznej (sta貫 przebywanie ludzi),takie jak szko造, przedszkola, 興obki, domy opieki, szpitale, itp.;
  • obiekty przemys這we;
  • obiekty okresowych zgromadze ludno軼i, takie jak ko軼io造 i inne obiekty kultu religijnego, stadiony sportowe, miejsca zgromadze, itp.;
  • trasy komunikacyjne drogowe, kolejowe i wodne;
  • rzeki, kana造 i inne akweny wodne, w szczeg鏊no軼i uj璚ia wody pitnej;
  • chronione obszary 鈔odowiska oraz obszary o szczeg鏊nej wra磧iwo軼i;
  • obszary wodono郾e;
  • area造 uprawne;
  • obiekty o szczeg鏊nej warto軼i kulturowej i materialnej.


--------------------

1) Zasady post瘼owania ratowniczego 2004. Opracowanie  na podstawie „The 2004 Emergency Response – Guidebook” oraz ADR: K. Biskup, B.  Hancyk. Wyd.: Firex, Zak豉d Wydawnictw i Szkolenia Fundacji Rozwoju Ochrony  Przeciwpo瘸rowej, Koordynator zespo逝 konsultant闚:  dr R. Grosset. Warszawa 2004

Na g鏎 strony

Siedziba instytutu
Strona g堯wnaIndeks s堯wStrona BIPCIOP
Linia

Copyright © Centralny Instytut Ochrony Pracy - Pa雟twowy Instytut Badawczy
Wszelkie prawa do udost瘼nianych materia堯w informacyjnych s zastrze穎ne.
Kopiowanie w celu rozpowszechniania fragment闚 lub ca這軼i materia堯w jest zabronione. Udost瘼nione materia造 mo積a kopiowa zar闚no we fragmentach,
jak i w ca這軼i wy陰cznie na u篡tek w豉sny.

ul. Czerniakowska 16, 00-701 Warszawa, tel. (+48 22) 623 36 98, fax (+48 22) 623 36 93