Logo CIOP CIOPMapa serwisu English version
CIOPWsteczPoziom wy瞠jCIOP
.. | Definicje najwa積iejszych poj耩 i termin闚 | Informacje o przebiegu i skutkach wybranych powa積ych awarii | Zagro瞠nia powa積ymi awariami przemys這wymi w Polsce | Bibliografia

Zagro瞠nia powa積ymi awariami przemys這wymi w Polsce


Dane liczbowe dotycz帷e wszystkich zak豉dów, które wed逝g ocen Inspekcji Ochrony 字odowiska stwarzaj zagro瞠nie wyst徙ienia powa積ej awarii zosta造 przedstawione na rys. 1. Na dzie 31.12.2012 r. liczba wszystkich zak豉dów (陰cznie ZZR, ZDR oraz zak豉dy niesevesowskie) wynosi豉 1226, co oznacza, 瞠 liczba niesevesowskich zak豉dów stwarzaj帷ych zagro瞠nie powa積 awari przemys這w, wynosi豉 858. Raport o wyst瘼owaniu zdarze o znamionach powa積ej awarii w 2012 r. [1] opublikowany w lipcu 2011 r. jest na szcz窷cie kolejnym raportem opracowywanym i publikowanym przez GIO.



Rys. 1.   Liczba wszystkich zak豉dów stwarzaj帷ych zagro瞠nie wyst徙ienia powa積ej awarii przemys這wej (陰cznie z zak豉dami ZDR i ZZR) w poszczególnych województwach (stan na dzie 31grudnia 2012 r., wed逝g danych GIO [1])


W Polsce zagro瞠nie powa積ymi awariami przemys這wymi jest bardzo du瞠. Wed逝g stanu na dzie 31 grudnia 2012 r. ogó貫m liczba ZDR wynosi豉 177, liczba ZZR – 191, a 陰czna liczba zak豉dów podlegaj帷ych przepisom o przeciwdzia豉niu powa積ym awariom przemys這wym – 368(wed逝g raportu Gównego Inspektoratu Ochrony 字odowiska GIO) [1].



Rys. 2.   Liczba zak豉dów kategorii ZDR oraz ZZR w województwach (liczba ZDR/liczba ZZR); stan na dzie 31 grudnia 2012 r. (wed逝g danych GIO [1])


Wielko嗆 zagro瞠 powa積ymi awariami przemys這wymi, mierzona liczb ZDR, pozwala na dokonanie porówna mi璠zy krajami UE. Tak okre郵any potencja zagro瞠 sytuuje Polsk w pierwszej dziesi徠ce pa雟tw Unii Europejskiej, co ilustruje rys. 3, opracowany na podstawie przyj皻ego w dniu 9 sierpnia 2010 r. raportu Komisji Europejskiej, oceniaj帷ego post瘼 we wdra瘸niu Dyrektywy Seveso II w latach 2006-2008 r. [2].


 


Rys. 3.   Porównanie wielko軼i zagro瞠 powa積ymi awariami przemys這wymi w pa雟twach Unii Europejskiej, wed逝g danych Komisji Europejskiej [2]


Wed逝g raportu Komisji Europejskiej [2], opracowanego na podstawie sprawozda krajów cz這nkowskich za lata 2006-2008 [3], liczba zak豉dów kategorii ZDR w 27 krajach UE wynosi豉 4528 (stan na koniec 2008 r.), co oznacza wzrost w stosunku do poprzednich trzech lat o 14% (z 3949). Gdyby nie wlicza Rumunii i Bu貪arii, wzrost ten dla 25 ówczesnych krajów UE wynosi 10%. Wzrost liczby zak豉dów zwi您any jest prawdopodobnie z wprowadzeniem dyrektywy 2003/105/WE [4] zmieniaj帷ej dyrektyw 96/82/WE.


Powa積a awaria – powa積a awaria przemys這wa


Zgodnie z definicj zawart w Dyrektywie Seveso II [5,4], powa積a awaria jest to zdarzenie, takie jak powa積a emisja, po瘸r lub eksplozja, w wyniku niekontrolowanego rozwoju sytuacji w czasie eksploatacji dowolnego zak豉du obj皻ego zakresem zastosowania tej dyrektywy, prowadz帷e do powstania, natychmiast lub z opó幡ieniem, powa積ego niebezpiecze雟twa dla zdrowia ludzkiego i/lub 鈔odowiska, zwi您anego z obecno軼i jednej b康 wielu substancji niebezpiecznych. Jest to de facto definicja powa積ej awarii przemys這wej w rozumieniu przepisów polskich, gdy przepisy Dyrektywy Seveso II wy陰czaj ca趾owicie transport substancji niebezpiecznych z zakresu jej obowi您ywania. Przepisy ustawy Prawo ochrony 鈔odowiska [6] – wprowadzi造 nast瘼uj帷e definicje:

     
  • powa積a awaria jest to zdarzenie, w szczególno軼i emisja, po瘸r lub eksplozja, powsta貫 w trakcie procesu przemys這wego, magazynowania lub transportu, w których wyst瘼uje jedna lub wi璚ej niebezpiecznych substancji, prowadz帷e do natychmiastowego powstania zagro瞠nia 篡cia lub zdrowia ludzi lub 鈔odowiska, lub powstania takiego zagro瞠nia z opó幡ieniem

  • powa積a awaria przemys這wa jest to powa積a awaria w zak豉dzie.

Ilo軼iowa definicja powa積ej awarii ustalona w Dyrektywie Seveso II stanowi豉 podstaw polskiej definicji powa積ej awarii, zawartej w rozporz康zeniu M [7].


Polska definicja powa積ej awarii obejmuje znacznie szersze spektrum zdarze, ni przepisy Dyrektywy Seveso II. Zgodnie z tymi zapisami, w Polsce do kategorii powa積ej awarii zalicza si tak瞠 zdarzenia polegaj帷e na uwolnieniu w trakcie magazynowania lub transportu dowolnej substancji niebezpiecznej dla 篡cia, zdrowia ludzi lub dla 鈔odowiska,je郵i zdarzenie takie spowoduje przynajmniej jeden ze skutków wymienionych w rozporz康zeniu [7]. Przy tym substancje powoduj帷e awarie lub uczestnicz帷e w nich nie musz by substancjami sevesowskimi, czyli substancjami uj皻ymi w kryteriach kwalifikacyjnych [8]. Omawiane przepisy nie dotycz jednak zdarze awaryjnych z udzia貫m substancji promieniotwórczych, uregulowanych w przepisach ustawy – Prawo atomowe [9].


Zdarzenia o znamionach powa積ych awarii w Polsce


W Dyrektywie Seveso II termin powa積a awaria zwi您any jest 軼i郵e z niebezpiecznymi substancjami uj皻ymi w kryteriach kwalifikacyjnych wprowadzonych przez t dyrektyw [5,4], identycznymi zreszt z polskimi kryteriami [8]. Ponadto, Dyrektywa Seveso II dotyczy wy陰cznie powa積ych awarii w obiektach stacjonarnych, podlegaj帷ych jej przepisom. Czyli chodzi tu jednoznacznie o powa積e awarie przemys這we w rozumieniu przepisów polskich, które wyst瘼uj w zak豉dach kategorii ZZR oraz ZDR.


W Polsce Gówny Inspektorat Ochrony 字odowiska (GIO) prowadzi rejestr zg這szonych zdarze, spe軟iaj帷ych kryteria powa積ych awarii, ustalonych w rozporz康zeniu ministra 鈔odowiska [7]. Zastosowanie terminu zdarzenie o znamionach powa積ych awarii do informacji gromadzonych przez GIO pozwala unikn望 wielu nieporozumie i niejasno軼i, wynikaj帷ych z przedyskutowanych wcze郾iej ró積ic definicji terminu powa積a awaria w przepisach UE oraz w przepisach polskich. Nieuwzgl璠nienie powy窺zych okoliczno軼i oznacza這by m.in. i to, 瞠 Polska by豉by absolutn „rekordzistk”, je郵i chodzi o liczb powa積ych awarii. Wed逝g raportu Komisji Europejskiej dotycz帷ego stosowania Dyrektywy Seveso II w pa雟twach cz這nkowskich w latach 2006-2008, liczba powa積ych awarii obj皻ych Dyrektyw Seveso II zg這szonych za ostatnie 9 lat waha si od 20 do 35 rocznie [2].


W roku 2012 organy Inspekcji Ochrony 字odowiska przyj窸y informacje o wyst徙ieniu 91 zdarze, z których 16 spe軟ia這 kryteria powa積ej awarii, a nie tylko zdarzenia o znamionach powa積ej awarii [1].



Rys. 4.   Liczba zdarze o znamionach powa積ych awarii na terenie województw w 2012 r. [1]


Spo鈔ód 91 zdarze 56 wyst徙i這na terenie zak豉dów, w transporcie – 26, a pozosta貫 9 – to zdarzenia na terenie obiektów, których nie mo積a zaliczy do zak豉dów lub transportu oraz zanieczyszczenia wód powierzchniowych, spowodowane przez nieustalonych sprawców [1].


Bior帷 pod uwag tak du膨 liczb zdarze o znamionach powa積ej awarii, w porównaniu z liczb powa積ych awarii (zgodnych z definicj dyrektywy) warto zastanowi si nad systemem funkcjonuj帷ym w zak豉dach sevesowskich zapewniaj帷ym du穎 wi瘯sz ochron przed wyst徙ieniem powa積ej awarii przemys這wej, oczywi軼ie system w zak豉dach niesevesowskich powinien by adekwatny do stwarzanych zagro瞠.


Bibliografia

     
  1. Gówny Inspektor Ochrony 字odowiska. Raport o wyst瘼owaniu zdarze o znamionach powa積ej awarii w 2012 r. Warszawa, lipiec 2013 r.

  2. Komisja Europejska. Sprawozdanie komisji. Sprawozdanie dotycz帷e stosowania w pa雟twach cz這nkowskich dyrektywy 96/82/WE w sprawie kontroli niebezpiecze雟twa powa積ych awarii zwi您anych z substancjami niebezpiecznymi za okres 2006-2008 r. http://ec.europa.eu/environment/seveso/pdf/report_2006_2008_pl.pdf

  3. Member States country reports on the implementation of Seveso II. http://ec.europa.eu/environment/seveso/implementation.htm

  4. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2003/105/WE z dnia 16 grudnia 2003 r. zmieniaj帷a Dyrektyw Rady 96/82/WE w sprawie kontroli niebezpiecze雟twa powa積ych awarii zwi您anych z substancjami niebezpiecznymi. Dz. Urz. WEL 345z 31.12.2003, s. 97-105. Polskie Wyd. Specjalne: rozdz.  05, t. 04, s. 398-406

  5. Dyrektywa Seveso II. Dyrektywa Rady 96/82/WE z dnia 9 grudnia 1996 r. w sprawie kontroli niebezpiecze雟twa powa積ych awarii zwi您anych z substancjami niebezpiecznymi. [Dyrektywa Seveso II].  Dz. Urz. WE L 10 z 14.01.1997 s. 1-68. Polskie Wyd. Specjalne: rozdz. 05, t. 02, s. 410-430,tekst jedn.: http://www.ciop.pl/18405.html

  6. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony 鈔odowiska. Obwieszczenie Marsza趾a Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 26 sierpnia 2013 r. w sprawie og這szenia jednolitego tekstu ustawy – Prawo ochrony 鈔odowiska. Dz.U. poz. 1232

  7. Rozporz康zenie Ministra 字odowiska z dnia 30 grudnia 2002 r. w sprawie powa積ych awarii obj皻ych obowi您kiem zg這szenia do Gównego Inspektora Ochrony 字odowiska. Dz.U. z 2003 r. nr 5, poz. 58

  8. Rozporz康zenie Ministra Gospodarki z dnia 10 pa寮ziernika 2013 r. w sprawie rodzajów i ilo軼i substancji niebezpiecznych, których znajdowanie si w zak豉dzie decyduje o zaliczeniu go do zak豉du o zwi瘯szonym ryzyku albo zak豉du o du篡m ryzyku wyst徙ienia powa積ej awarii przemys這wej Dz.U. poz. 1479

  9. Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe. Obwieszczenie Marsza趾a Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 czerwca 2004 r. w sprawie og這szenia jednolitego tekstu ustawy – Prawo atomowe. DzU z 2004 r. nr 161, poz. 1689


Na g鏎 strony

Siedziba instytutu
Strona g堯wnaIndeks s堯wStrona BIPCIOP
Linia

Copyright © Centralny Instytut Ochrony Pracy - Pa雟twowy Instytut Badawczy
Wszelkie prawa do udost瘼nianych materia堯w informacyjnych s zastrze穎ne.
Kopiowanie w celu rozpowszechniania fragment闚 lub ca這軼i materia堯w jest zabronione. Udost瘼nione materia造 mo積a kopiowa zar闚no we fragmentach,
jak i w ca這軼i wy陰cznie na u篡tek w豉sny.

ul. Czerniakowska 16, 00-701 Warszawa, tel. (+48 22) 623 36 98, fax (+48 22) 623 36 93