Logo CIOP CIOPMapa serwisu English version
CIOPWsteczPoziom wyżejCIOP
.. | Emerytury pomostowe | Emerytury pomostowe - Wprowadzenie | Emerytury pomostowe AKTUALNOŚCI | Komunikat Ministerstwa Zdrowia | Stan realizacji postanowień Ustawy | Terminologia | Zasady kwalifikacji wybranych prac

Emerytury pomostowe - Wprowadzenie

źródło: opracowanie dr Barbary Krzyśków (Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy)



INFORMACJA O EMERYTURACH POMOSTOWYCH

Z dniem 1 stycznia 2009 roku zaczęły obowiązywać nowe zasady wcześniejszego przechodzenia na emeryturę ze względu na rodzaj wykonywanej pracy.

Nowe zasady wprowadzone zostały ustawą z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. Nr 237, poz. 1656). Zgodnie z przepisami ustawy prawo do emerytury pomostowej mają pracownicy wykonujący pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, którzy spełnią warunki określone w art.4 ustawy.

Co należy rozumieć pod pojęciem prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze zdefiniowane zostało w art. 3 ustawy ?

I tak prace w szczególnych warunkach to prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowanych środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku.

Przy czym ustawa precyzuje czynniki ryzyka, jakie wiążą się z wykonywaną pracą. Należą do nich:

  1. prace w szczególnych warunkach determinowanych siłami natury czyli prace pod ziemią, na wodzie, pod wodą i w powietrzu;

  2. prace w szczególnych warunkach determinowanych procesami technologicznymi:

    • w warunkach gorącego mikroklimatu,

    • prace w warunkach zimnego mikroklimatu

    • bardzo ciężkie prace fizyczne

    • prace w warunkach podwyższonego ciśnienia atmosferycznego,

    • ciężkie prace fizyczne związane z bardzo dużym obciążeniem statycznym wynikającym w konieczności pracy w wymuszonej, niezmiennej pozycji ciała.

Wymienione w pkt. 2 czynniki ryzyka zostały zdefiniowane w ustawie.
Prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia się sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się.

Wykaz prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze określony został w załącznikach 1 i 2 ustawy.

Z przepisu art. 3 wynika więc, że muszą być spełnione łącznie dwa warunki  aby zakwalifikować prace do prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Po pierwsze praca musi być związana z czynnikami ryzyka wymienionymi w art. 3 ustawy, po drugie zaś musi widnieć w wykazie zawartym w załączniku 1 lub 2 ustawy. Ponadto aby wykonywana praca zaliczona została do pracy uprawniającej do emerytury pomostowej praca ta musi być wykonywana w pełnym wymiarze czasu pracy.

Prawo do emerytury pomostowej  przysługuje pracownikowi, który urodził się po 31 grudnia 1948 r.

Generalnie prawo do emerytury pomostowej nabywa pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze przez okres co najmniej 15 lat. Wyjątek w zakresie stażu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dotyczy prac: nurka, kesoniarza lub w komorach hiperbarycznych; rybaków morskich; bezpośrednio przy przetwórstwie materiałów zawierających azbest lub prace rozbiórkowe związane z ich usuwanie i prace członków zawodowych ekip ratownictwa górskiego, gdzie wymagany jest okres 10 lat pracy w tych warunkach.

Również zasadą jest, że emerytura pomostowa przysługuje jeżeli uprawniony osiągnął wiek 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn. Ustawa jednak w tym zakresie również przewiduje odstępstwa.

Dla niektórych prac dodatkowo wymagane jest orzeczenie lekarskie o niezdolności do wykonywania prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Dotyczy to takich rodzajów prac jak: praca w powietrzu na statkach powietrznych; w hutnictwie; maszynistów trakcyjnych.
Aby móc ubiegać się o emeryturę pomostową pracownik musi legitymować się okresem składkowym i nieskładkowym (w skrócie i ogólnie można to ująć jako staż pracy) wynoszącym co najmniej 20  lat dla kobiety i 25 lat dla mężczyzny.
Praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych i art.32 i art.33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS musiała być, przynajmniej 1 dzień wykonywana przed 1 stycznia 1999 roku.

Pracownik może ubiegać się o emeryturę pomostową po rozwiązaniu stosunku pracy.

O tym czy wykonywaną przez pracownika pracę można zaliczyć do pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze decyduje płatnik składek (pracodawca) poprzez wpisanie danej pracy do wykazu stanowisk, na których wykonywana jest w praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz wpisanie do ewidencji pracowników wykonujących taką pracę. Pracodawca sporządza wykaz wg stanu na dzień wejścia w życie ustawy wpisując wszystkie stanowiska bez względu an to czy praca jest wykonywana w pełnym, czy też niepełnym wymiarze czasu pracy. O wpisaniu do ewidencji pracodawca ma obowiązek poinformować zainteresowanego pracownika. W przypadku nieumieszczenia w ewidencji pracowników wykonujących – prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze pracownikowi przysługuje skarga do Państwowej Inspekcji Pracy.

UWAGA: Umieszczenie przez pracodawcę w wykazie stanowiska pracy - jako stanowiska, na którym wykonywana jest praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze i umieszczenie w ewidencji pracownika wykonującego takie prace nie jest jednoznaczne z uprawnieniem do emerytury pomostowej.

Płatnik składek (pracodawca) rokrocznie do dnia 31 marca każdego roku (począwszy od 2011 roku) przesyła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych „Zgłoszenie danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze”. Jednakże w roku, w którym pracownik występuje z wnioskiem o emeryturę pomostową płatnik składek ma obowiązek przekazania takiego zgłoszenia do Zakładu w terminie 7 dni od dnia zgłoszenia wniosku. Za pracowników urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r. i wykonującym prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o których mowa w ustawie pracodawca opłaca składki na Fundusz Emerytur Pomostowych w wysokości 1,5% podstawy wymiaru.

Pracownicy, którym została przyznana emerytura pomostowa nie mogą, pod rygorem zawieszenia prawa do tej emerytury, wykonywać po przejściu na emeryturę pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

Na górę strony

Siedziba instytutu
Strona głównaIndeks słówStrona BIPCIOP
Linia

Copyright © Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy
Wszelkie prawa do udostępnianych materiałów informacyjnych są zastrzeżone.
Kopiowanie w celu rozpowszechniania fragmentów lub całości materiałów jest zabronione. Udostępnione materiały można kopiować zarówno we fragmentach,
jak i w całości wyłącznie na użytek własny.

ul. Czerniakowska 16, 00-701 Warszawa, tel. (+48 22) 623 36 98, fax (+48 22) 623 36 93