![](obrazki/mikro/gornylewy_rog.gif) |
|
![](obrazki/mikro/gornyprawy_rog.gif) |
![](obrazki/mikro/tlo_komorki.gif) |
|
Wykrywanie i pomiary liczbowe biologicznych czynników środowiska pracy
źródło: "Nauka o pracy: bezpieczeństwo, higiena i ergonomia"
opracowanie: prof. dr hab. Jacek Dutkiewicz - Instytut Medycyny Wsi, Lublin
|
|
|
|
![](obrazki/mikro/lewydolny_rog.gif) |
|
![](obrazki/mikro/prawydolny_rog.gif) |
![](obrazki/mikro/tlo_komorki.gif) |
Zasadność podejrzenia, że objawy chorobowe występujące u pracownika lub u grupy pracowników są wywołane przez określony czynnik biologiczny, należy potwierdzić dwoma sposobami.
|
Pierwszy spasób, bardzo istotny dla zapewnienia bezpieczeństwa pracy załogi, polega na
wykryciu danego czynnika w środowisku pracy i określeniu rozmiarów ekspozycji. Ze względu na fakt, że większość szkodliwych czynników biologicznych przenosi się drogą powietrzną,
podstawowe znaczenie ma tu mikrobiologiczne badanie powietrza [4].
Mikrobiologiczne badanie powietrza wykonuje się najczęściej za pomocą następujących metod:
- zderzeniowych (impakcyjnych), w których pobiera się za pomocą pompy ssącej próbę powietrza o określonej objętości na płytkę agarową przez wąską szczelinę lub dyszę, a następnie po inkubacji liczy się wyrosłe kolonie i na tej podstawie określa stężenie drobnoustrojów w CFU (Colony Forming Units) CFU
Skrót od "Colony Forming Units" (jednostki tworzące kolonie), służący jako miara stężenia drobnoustrojów w 1 m 3 powietrza.
na 1 m3 powietrza,
- filtracyjnych, w których posiewu dokonuje się dwustopniowo: w pierwszym etapie pobiera się próbę powietrza do płynu pochłaniającego w płuczce lub na filtr membranowy, a w drugim etapie posiewa się płyn, lub ekstrakt z filtra na pożywkę agarową i po inkubacji liczy się wyrosłe kolonie.
Do tej pory brak jest powszechnie uznanych norm określających dopuszczalne stężenie drobnoustrojów w powietrzu środowiska pracy [4].
Zaobserwowano, że choroby układu oddechowego u pracowników występują najczęściej w przypadku stałego narażenia na stężenia drobnoustrojów w powietrzu powyżej
100 tysięcy CFU/m3, a zatem
ze względów zdrowotnych wartość ta nie powinna być przekraczana [11].
Drugi sposób polega na
bezpośrednim stwierdzeniu obecności czynnika biologicznego w organizmie chorego pracownika poprzez badanie mikroskopowe lub izolację na pożywkę mikrobiologiczną albo
pośrednim ustaleniu kontaktu z tym czynnikiem poprzez stwierdzenie dodatniej reakcji immunologicznej chorego na antygen danego czynnika.
Dla stwierdzenia choroby zakaźnej podstawowe znaczenie mają badania serologiczne ze swoistym antygenem, wśród których najczęściej wykonuje się: odczyn aglutynacji, odczyn wiązania dopełniacza, odczyn immunofluorescencji i test immunoenzymatyczny (ELISA). Dla stwierdzenia choroby alergicznej najczęściej wykonuje się: testy skórne (śródskórny lub punktowy - prick), test radioimmunoabsorpcji (RAST), test precypitacji w żelu, test zahamowania migracji leukocytów, test ELISA oraz test inhalacyjny (prowokacji wziewnej).