Logo CIOP CIOPMapa serwisu English version
CIOPWsteczPoziom wyżejCIOP
.. | Drukarz

MIĘDZYNARODOWA KARTA CHARAKTERYSTYKI ZAGROŻEŃ ZAWODOWYCH


DRUKARZ

Kto to jest drukarz?

Drukarz jest to pracownik, który przy użyciu różnego typu maszyn drukujących i różnych technik wykonuje prace składające się na proces druku książek, czasopism, gazet, ulotek, opakowań itp.

Jakie zagrożenia wiążą się z wykonywaniem tego zawodu?

  • Drukarze narażeni są na urazy takie jak przecięcia, amputacje, zmiażdżenia, stłuczenia spowodowane przez ruchome części maszyn drukarskich, zwłaszcza gilotyny, prasy drukarskie i zszywarki introligatorskie itd.
  • Drukarze narażeni są na działanie związków chemicznych zawartych w farbach drukarskich, tonerach, barwnikach, rozpuszczalnikach organicznych, środkach czyszczących itd. takich jak ksylen, benzyna, nafta, toluen, cykloheksan, oleje oraz kwasy i inne środki stosowane do mycia maszyn i wytrawiania form drukarskich.
  • W drukarniach występuje zagrożenie pożarowe oraz wybuchowe, ze względu na rodzaj farb i rozpuszczalniki stosowane w produkcji.
  • Nadmierny wysiłek fizyczny towarzyszący pracy może być przyczyną urazów a także bólów pleców, ramion i rąk (szczególnie w małych drukarniach).
  • W niektórych dużych drukarniach występuje hałas spowodowany pracą automatów , przewijarek.
  • Podczas pracy niektórych urządzeń występuje hałas ultradźwiękowy (np. myjki ciśnieniowe)
  • Praca drukarza jest głównie stojąca lub stojąco-chodząca co stwarza możliwość powstania żylaków i płaskostopia.
  • Pracownik jest narażony na urazy spowodowane upadkiem z poziomu wyższego na niższy, podczas pracy na maszynach z podestami roboczymi oraz obsługi dużych maszyn drukarskich.
  • Istnieje możliwość narażenia na promieniowanie ultrafioletowe i ozon przy pracy na automatach utwardzających farby promieniami UV.
  • Istotnym zagrożeniem jest także zapylenie, które zależne jest głównie od stosowanego rodzaju papieru i od technologii druku

Czynniki środowiska pracy związane z wykonywanym zawodem oraz ich możliwe skutki dla zdrowia

Czynniki mogące powodować wypadki

  • Śliskie nawierzchnie, nieuporządkowane przejścia - możliwość urazów w wyniku poślizgnięcia, potknięcia i upadku
  • Spadające przedmioty, zwłaszcza z podnośników widłowych, wciągarek suwnic - możliwość urazów w wyniku uderzenia, spadnięcia ładunku przenoszonego/podnoszonego
  • Maszyny drukarskie, których elementy są w ruchu - pochwycenie elementów odzieży, możliwość powstania urazów ciała, rąk,           śmierci
 
  • Cylindry, wałki, łapki i inne ruchome części maszyn           drukujących i introligatorskich - możliwość urazów rąk w razie pochwycenia           odzieży
  • Ostre krawędzie maszyn i urządzeń (np. gilotyny,           zszywacze, trójnoże, falcerki) - możliwość urazów w wyniku ukłucia, przecięcia rąk, przekłucia, przeszycia palców rąk [patrz: uwaga 1]
  • Zgromadzenie dużej ilości łatwopalnych materiałów,           zwłaszcza papieru, kartonu, rozpuszczalników organicznych - możliwość ciężkich poparzeń ciała w wyniku pożaru
  • Występowanie atmosfery wybuchowej w magazynach chemii – możliwość wybuchu na skutek błędów podczas pracy ze środkami chemicznymi, spowodowany brakiem odpowiednich środków zapobiegawczych, odzieży roboczej i instalacji uzimiającej
  • Maszyny do oprawiania, w których stosuje się klejenie      na gorąco - możliwość poparzeń
 
  • Urazy oczu, zaprószenia pyłem papieru, drewna, opiłkami  metali, przypadkowe dostanie się środków chemicznych do oczu poprzez       zachlapnięcie lub zatarcie oka ręką
  • Rozbryzgi roztopionego metalu w procesie odlewania        czcionek - możliwość urazów oczu (rzadko stosowana technologia)
  • Prąd elektryczny - możliwość porażenia w przypadku wadliwie działającego sprzętu elektrycznego
  • Drgania mechaniczne, powstające przy starszego typu      maszynach drukarskich, mogące przyczynić się do rozwoju schorzeń układu          ruchu
 
Czynniki fizyczne

  • Promieniowanie laserowe - możliwość uszkodzenia wzroku
 
  • Nadmierny hałas (hałas pracujących automatów może przekraczać 100 dB) - możliwość uszkodzenia słuchu

  • Hałas ultradźwiękowy – możliwośc uszkodzenia słuchu
  • Promieniowanie ultrafioletowe stosowane do naświetlania płyt offsetowych, utrwalania farb - możliwość podrażnienia skóry, oczu
 
  • "Wibracje ogólne, których źródłem są prasy drukarskie - możliwość zaburzeń w funkcjonowaniu narządów wewnętrznych klatki piersiowej i jamy brzusznej oraz dolegliwości bólowych wynikających z przeciążenia układu mięśniowo-szkieletowego
Czynniki chemiczne i pyły

  • Związki ołowiu, niklu, chromu i innych metali, zwłaszcza     podczas procesów odlewania, galwanizacji, wytrawiania klisz rotograwiurowych i linotypowych (rzadko stosowana technologia) - możliwość ostrego zatrucia,reakcji uczuleniowych, rozwoju zmian nowotworowych (chrom sześciowartościowy jest związkiem rakotwórczym)

  • Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA) w tonerach i farbach - możliwość różnych skutków zdrowotnych zarówno w wyniku wdychania jak i przez kontakt ze skórą

  • Mgły izocyjanianów - możliwość skórnych reakcji uczuleniowych
  • Substancje chemiczne wchodzące w skład farb drukarskich - możliwość zapalenia skóry, spojówek oczu i górnych dróg oddechowych, reakcji uczuleniowych

  • Eter glikolu etylowego, w wyniku ostrego zatrucia - możliwość uszkodzenia nerek, wątroby i płuc

  • Kwas szczawiowy - możliwość poparzeń chemicznych skóry, oczu, błon śluzowych natomiast w wyniku długotrwałego narażenie (mgły) - przewlekłe zapalenia górnych dróg oddechowych

  • Tetrachloroeten - możliwość zapalenia skóry, depresji ośrodkowego układu nerwowego, uszkodzenia wątroby a nawet śmiertelnego zatrucia (narkotyczna śmierć)
  • Trichloroeten - możliwość podrażnienia śluzówek oczu, nosa i gardła oraz depresji ośrodkowego układu nerwowego (bóle głowy, nudności, wymioty, drżenia, nieostre widzenie itp.)

  • Fosgen, który powstaje w sytuacji, gdy rozpuszczalniki chlorowane, takie jak trichloroeten rozkładają się w kontakcie z płomieniem bądź gorącą powierzchnią lub gdy pracownik pali tytoń w obecności ich par - możliwość śmiertelnego zatrucia (Wykaz innych niebezpiecznych materiałów stosowanych w drukarniach znajduje się w uwadze 2)
  • Pyły pochodzące z papieru, możliwość powstania uczuleń, astmy, schorzeń układu oddechowego.
Czynniki biologiczne

  • Gryzonie i owady w drukarniach zlokalizowanych w piwnicach lub starych budynkach - możliwość przenoszonych przez nie chorób zakaźnych
 
  • Przechowywane w złych warunkach materiały (papier, kartony) - możliwość chorób w wyniku narażenia na pleśnie i inne mikroorganizmy
 
Czynniki ergonomiczne, psychospołeczne i związane z organizacją pracy

  • Nadmierny wysiłek fizyczny podczas podnoszenia i przenoszenia ciężkich ładunków, wykonywanie czynności powtarzalnych - możliwość dolegliwości bólowych wynikających z przeciążenia układu mięśniowo-szkieletowego, przepukliny
  • Złe warunki oświetleniowe - możliwość przemęczenia wzroku, zwłaszcza podczas wykonywania korekty lub oglądania (kontrolowania) negatywów
  • Praca pod presją czasu, praca zmianowa i nocna, zwłaszcza w drukarniach gazet codziennych - możliwość problemów osobistych i rodzinnych oraz stresu psychicznego
 

Działania profilaktyczne

Należy stosować obuwie ochronne ze spodami przeciwpoślizgowymi i hełm ochronny.
Należy zainstalować osłony maszyn zapobiegające wciągnięciu i amputacji kończyn.
Należy przestrzegać wszystkich instrukcji bezpieczeństwa obowiązujących na danym wydziale, dotyczących przechowywania papieru i łatwopalnych materiałów.
Należy sprawdzić stan techniczny urządzeń elektrycznych przed pracą oraz zlecać uprawnionemu pracownikowi naprawę ewentualnych uszkodzeń i okresowy przegląd urządzeń.
Należy zainstalować skuteczną wentylację wywiewną i klimatyzację w celu zapobiegania zanieczyszczeniu powietrza i stresowi cieplnemu.
Należy stosować środki ochrony oczu i odzież ochronną chroniące przed szkodliwym działaniem czynników chemicznych.
Należy stosować okulary ochronne we wszystkich przypadkach, w których oczy mogą być narażone na pył, lotne cząstki lub rozpryski niebezpiecznych cieczy.
Należy stosować ochronniki słuchu należy systematycznie wykonywać pomiary hałasu na danym stanowisku pracy, z uwzględnieniem hałasu ultradźwiękowego
Należy stosować bezpieczne metody podnoszenia i przenoszenia ciężkich lub nieporęcznych ładunków oraz stosować urządzenia mechaniczne ułatwiające podnoszenie i przenoszenie.
Należy opracować dokument zabezpieczenia przed wybuchem, stosować odzież roboczą ex
Należy wykonywać systematyczne pomiary czynników szkodliwych na stanowiskach pracy

Informacje szczegółowe

SynonimyOperator maszyn drukujących, maszynista maszyn drukujących, pracownik drukarni,pomocnik maszynisty
Specjalności zawodu drukarskiego: maszynista offsetowy, maszynista typograficzny, maszynista fleksograficzny, sitodrukarz, trawiacz, zecer (składacz ręczny), kopista (poligraf), introligator, krajacz,konserwator wałków.
Definicja i/lub opis zawodu

Pracownicy drukarni wykonują czynności przygotowawcze do druku (w zależności od techniki druku) takie jak: układają czcionki ręcznie w kasetach lub za pomocą klawiatury w maszynach linotypowych, wykonują klisze typograficzne, naświetlają i wytrawiają sita do sitodruku, naświetlają i wywołują płyty offsetowe, wytrawiają formy drukowe do maszyn wklęsłodrukowych. Następnie drukują na papierze, kartonie i innych materiałach. Oprawiają i wykańczają (obcinają) książki. Zawód drukarza dzieli się na specjalności takie jak: maszynista offsetowy, maszynista typograficzny, maszynista fleksograficzny, maszynista sitodrukarz, kopista, trawiacz, introligator, montażysta offsetowy, krajacz, składacz ręczny (zecer).Maszyniści offsetowi, typograficzni, fleksograficzni i sitodrukarze obsługują i drukują na maszynach wg swojej specjalności. Kopista naświetla i wywołuje płyty offsetowe. Trawiacz wytrawia walce (bębny) w technice rotograwiutorowej (wklęsłodruku). Introligator obsługuje maszyny takie jak: falcerka, klejarka na gorąco, zszywarka, gilotyna, maszyna do sztancowania (wycinania z arkuszy formy pudełek) i bigówka. Montażysta offsetowy montuje na folii teksty książek i druków wielobarwnych, które następnie są przekazywane do naświetlania na płyty offsetowe. Składacz ręczny (zecer) składa ręcznie czcionki w kasetach, które są następnie oddawane na prasy typograficzne. Krajacz kroi papier do druku odpowiedniej wielkości i przesyła do maszyn. Pracownik transportu dowozi papier do druku, krojenia, zawozi wydruki do introligatorni itp.
Zawody pokrewneOperator prasy, operator prasy do rytowania, nakładacz, operator maszyny offsetowej, operator maszyny dociskowej, operator maszyny rolowej oraz specjalności w zawodzie według rodzaju stosowanego sprzętu czy materiału, np.: pracownik drukujący na tworzywach sztucznych, metalu, kartonie, tkaninie, płytach wiórowych, drukujący techniką sitodruku itd.
Wykonywane czynnościCięcie, czyszczenie, dostarczanie, drukowanie, dźwiganie, etykietowanie, farbowanie, instalowanie, klasyfikowanie, klejenie, konserwowanie, ładowanie, mielenie (kruszenie), mocowanie, montowanie, nakładanie, napełnianie, naświetlanie, obsługiwanie, oprawianie, oznaczanie, podnoszenie, przekazywanie, przemieszczanie, przyłączanie, regulowanie, rejestrowanie, rozmieszczanie, rytowanie, smarowanie, sprawdzanie, sterowanie, tłoczenie, transportowanie, układanie czcionek, umieszczanie, uruchamianie, ustawianie, wykańczanie, wytrawianie sit i form, wywoływanie.
Podstawowy stosowany sprzętMaszyny drukujące arkuszowe i rolowe, gilotyny, falcerki, maszyny do oprawy książek, zszywarki, prasy drukarskie, maszyny do sztancowania i bigowania, maszyny linotypowe, komputery itd.
Miejsca/obszary, gdzie zawód występuje powszechnieWydawnictwa; drukarnie; działy poligraficzne w dużych instytucjach - np. w wyższych uczelniach, szkołach, urzędach, zakładach przemysłowych itd.

Uwagi

  1. Gilotyny są prawdopodobnie najbardziej niebezpiecznymi urządzeniami w drukarniach i dlatego należy zwracać szczególną uwagę na zapewnienie odpowiednich osłon oraz szkolenia w zakresie stosowania tych urządzeń.
  2. Każda maszyna i urządzenie musi posiadać sprawne, zawsze włączone osłony. najwięcej wypadków w drukarniach wynika z niewłaściwej eksploatacji maszyn i prób pracy bez włączonych osłon i zabezpieczeń.
  3. Przykładowe niebezpieczne materiały, jakie mogą być stosowane w drukarniach (w zależności od stosowanej techniki drukarskiej) obejmują: żywice akrylowe i epoksydowe, smary i woski, gumę arabską, alkohole (zwłaszcza izopropylowy), środki bakteriobójcze, n-heksan, toluen, etery glikolu etylenowego, terpentyna, ketony, kwasy i zasady, mydła i detergenty, benzyna lakiernicza, węglowodory chlorowane, kalafonia i różne barwniki.
Piśmiennictwo

  1. ROZPORZĄDZENIE MEN z dnia 30 września 2010 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach: drukarz, introligator, mechanik maszyn i urządzeń drogowych, technik administracji, technik drogownictwa, technik ekonomista, technik ochrony fizycznej osób i mienia, technik pojazdów samochodowych, technik poligraf i technik turystyki wiejskiej (Dz.U. Nr. 195., poz. 1296);
  2. ROZPORZĄDZENIE MPiPS z dnia 27 kwietnia 2010 r. w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności na potrzeby rynku pracy oraz zakresu jej stosowania (Dz. U. Nr.82, poz. 537)
  3. Rozporządzenie MPiPS z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (t.j. Dz. U z 2003 r., Nr 169, poz. 1650 z póź.zm);
  4. Rozporządzenie MPiP S z dnia 14 marca 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych (Dz. U. Nr 26, poz. 313 z późn.zm.)
  5. Rozporządzenie MZiOS z 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy. (Dz. U. Nr 69, poz.332 z póź.zm);
  6. Rozporządzenie RM z 10 września 1996 r. w sprawie wykazu prac szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet (Dz. U. Nr 114, poz. 545 z póź.zm)
  7. Informator - "Środki ochrony indywidualnej". INFOCHRON. Warszawa. CIOP 2000.

Na górę strony

Siedziba instytutu
Strona głównaIndeks słówStrona BIPCIOP
Linia

Copyright © Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy
Wszelkie prawa do udostępnianych materiałów informacyjnych są zastrzeżone.
Kopiowanie w celu rozpowszechniania fragmentów lub całości materiałów jest zabronione. Udostępnione materiały można kopiować zarówno we fragmentach,
jak i w całości wyłącznie na użytek własny.

ul. Czerniakowska 16, 00-701 Warszawa, tel. (+48 22) 623 36 98, fax (+48 22) 623 36 93